Schoolkind bij touchscreen toetst iets in

Onderwijsinnovatie en ICT

Informatie- en communicatietechnologie (ICT) verbetert het onderwijs door toegankelijkheid van informatie. De invloed ervan neemt toe.

Ontwikkelingen op het terrein van ICT hebben een diepgaande invloed op de wijze waarop de samenleving is ingericht. Die invloed is overal zichtbaar: in een globaliserende economie, in ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en uiteraard in ons dagelijks leven. ICT is een onlosmakelijk deel van de samenleving geworden.

Uitdaging voor het onderwijs

Tablets in het onderwijsOok in het klaslokaal worden ICT-middelen ingezet en het onderwijs wordt uitgedaagd om op basis van kennis positie in te nemen ten aanzien van deze ontwikkelingen en de implicaties daarvan voor het onderwijs zelf. Dit geldt zowel voor de kansen en mogelijkheden die ICT-middelen ons bieden om het onderwijs te verbeteren als voor de pedagogische taak van de school. Lerarenopleidingen zijn door hun opleidingsfunctie bij uitstek in de positie om invloed uit te oefenen op de wijze waarop ICT in het onderwijs een rol speelt.

Het lectoraat Onderwijsinnovatie en ICT doet onderzoek naar ontwerpkenmerken van duurzame implementatie van ICT gericht op aantrekkelijk, efficiënt, effectief en eigentijds onderwijs.

Vier onderzoekslijnen

Binnen het lectoraat onderscheiden we vier onderzoekslijnen:

1. Flexibilisering van het hoger onderwijs

Door een toenemende diversiteit van het soort studenten in het hoger onderwijs verandert het onderwijslandschap snel. In verband met deze ontwikkelingen ontstaat er behoefte aan flexibele curricula, zoals het incorporeren van vormen van blended learning en afstandsleren. Een flexibel curriculum biedt de mogelijkheid onafhankelijk van tijd en plaats te leren, waarbij wat betreft inhoud en organisatie van het curriculum rekening wordt gehouden met de diversiteit van het studentenaanbod. Bij het realiseren van flexibele curricula speelt ICT een essentiële rol. Wij richten ons op het begeleiden van interventies om flexibele curricula te ontwikkelen, door middel van ontwerpgericht onderzoek.

2. Docentcompetenties en ICT-integratie

Toepassingen van ICT kunnen onderwijs aantrekkelijk, efficiënt en/of effectief maken, mits de toepassing wordt ingebed in de praktijk van het onderwijs. Uit onderzoek blijkt echter dat docenten in de praktijk vaak niet in staat zijn de potentiële meerwaarde van ICT in samenhang met vakinhoud en vakdidactiek te realiseren. Zij hebben behoefte aan interventies die hen helpen een effectieve en levensvatbare plaats voor ICT in het curriculum van de lerarenopleidingen te bewerkstelligen. Hierbij is samenwerking met het werkveld van groot belang, zodat docenten in opleiding samen met docenten in de praktijk voorbereid worden op toekomstige ontwikkelingen in de onderwijspraktijk op het vlak van ICT.

3. Verkennen van onderwijstechnologische ontwikkelingen

Naast de sterke focus op de implementatie van ICT in de onderwijspraktijk houdt het lectoraat zich bezig met het verkennen van de potentie van nieuwe veelbelovende ICT-toepassingen voor het onderwijs. Zo groeit de belangstelling binnen het werkveld voor het gebruik van games in het onderwijs (serious gaming). Toch bestaat er weinig kennis over de ontwerpkenmerken van goede serious games. De effectiviteit van serious games in samenhang met bepaalde ontwerpkenmerken moet dus nog nader worden onderzocht. Binnen deze onderzoekslijn wordt via literatuuronderzoek en pilots bruikbare kennis over serious games voor het onderwijs ontwikkeld. Het doel van het onderzoek is dat wij kwaliteitskenmerken kunnen benoemen, zodat serious gaming verantwoord kan worden toegepast binnen het onderwijs. Daarnaast wordt er een didactisch lab opgericht, waardoor de potentie van ICT-ontwikkelingen systematisch kan worden verkend.

4. Digitale geletterdheid

Technologische ontwikkelingen stellen nieuwe eisen aan de doelen en inhouden van het onderwijs van de toekomst. Er wordt in dit verband ook wel gesproken over het belang van de zogenaamde 21e-eeuwse vaardigheden. Binnen deze onderzoekslijn van het lectoraat Onderwijsinnovatie en ICT onderzoeken we wat de betekenis is van deze 21e-eeuwse vaardigheden voor het onderwijs en de toekomst ervan. In het bijzonder richten we ons op de inhoud van digitale geletterdheid, waaronder het verantwoord omgaan met verschillende nieuwe ICT-toepassingen. Daarnaast houden we ons in het kader van deze onderzoekslijn bezig met de relatie van digitale geletterdheid met de andere 21e-eeuwse vaardigheden.

Afstudeeropdrachten in het kader van lectoraat Onderwijsinnovatie en ICT

Als docent kunt u onderstaande afstudeeropdrachten als input gebruiken voor studenten.

Formats afstudeeropdrachten op het vlak van onderwijsinnovatie en ICT:

Afstudeeropdracht 1
Afstudeeropdracht 2
Afstudeeropdracht 3
Afstudeeropdracht 4
Afstudeeropdracht 5
Afstudeeropdracht 6 

Publicaties
  1. Spreekvaardigheid Engels oefenen met een serious game 2 juni 2017

    Publicatie (2017) - Dit artikel heeft het doel inzicht te geven in de mogelijkheden van de digitale VAST-game ter verbetering van de Engelse uitspraak van beginnende leerders op de basisschool en het voortgezet onderwijs. Als uitgangspunt wordt het onderzoek van Wim Trooster genomen, waarin geconcludeerd wordt dat de game potentie laat zien (In Remediaal Nr 2017-2).
    Download
  2. Onderwijsinnovaties & ICT in de Verenigde Staten van Amerika 5 oktober 2015

    Publicatie (2015) - Inspiratie en ervaringen van een studiereis: in 2014 vond een door Windesheim georganiseerde studiereis Onderwijsinnovatie & ICT plaats naar de VS. Er zijn scholen, universiteiten en technologie-instellingen bezocht om inspiratie op te doen voor het eigen werk op scholen voor het primair onderwijs, voortgezet onderwijs, mbo en hbo (lerarenopleidingen).
    Download
  3. The Effectiveness of Lingo_Online, A Serious Game for English Pronunciation 1 oktober 2015

    Publicatie (2015) - Dit onderzoek is opgezet om de effectiviteit te kunnen evalueren van een serious game, Lingo_Online, bij het verbeteren van de uitspraak van het Engels voor studenten die Nederlands als moedertaal hebben. De belangrijkste onderzoeksvraag luidde: hoe effectief is deze game en hoe wordt deze gebruikt in de Nederlandse onderwijscontext?
    Download
  4. Docent en ICT: Een constructieve relatie 30 november 2014

    Publicatie (2014) - Betoog van Joke Voogt waarin zij ingaat op recente inzichten over de relatie tussen mens en technologie, met als doel de relatie tussen mens, technologie en wereld beter te begrijpen. Zij maakt gebruik van de theorie van technologische bemiddeling en past deze toe op de relatie tussen docent, ICT en onderwijs. Ook inzichten over de rol van docenten in complexe onderwijsinnovaties komen aan de orde.
    Download
  5. Het gebruik van social media in leerwerktrajecten van docenten in opleiding 29 februari 2012

    Publicatie (2012) - Artikel van Jaap van der Molen, verbonden aan het lectoraat Onderwijsinnovatie en ICT. Het artikel Het gebruik van social media in leerwerktrajecten van docenten in opleiding is verschenen in het tijdschrift: Nieuw meesterschap, jaargang. 2, nummer 1 (februari 2012). Als download alleen de inhoudsopgave, zie verder: http://www.maklu.be/MakluEnGarant/BookDetails.aspx?id=9781162170305.
    Download
Onderzoeksprojecten
  1. Tpack en blogs 15 april 2016

    Onderzoeksproject (lopend) - Onderzoek naar hoe blogs zinvol en effectief geïntegreerd kunnen worden in het literatuuronderwijs in de lerarenopleiding en in het voortgezet onderwijs. De eerste resultaten presenteerden we op de SITE 2016 conferentie in Savannah, Georgia. Deze bevestigen een positieve impact op leesmotivatie en TPACK-vaardigheden van studenten, maar laten ook zien dat ontwerpverbeteringen nog mogelijk zijn.
    Lees verder
  2. Het ontwerp van een spellinginterventie voor het primair onderwijs 23 maart 2016

    Onderzoeksproject (afgerond) - Het doel van dit onderzoeksproject was om een bruikbare en effectieve spellinginterventie te ontwerpen voor groepen kinderen in de basisschoolleeftijd die D of E scoren op toetsdictees. In de eerste fase van het onderzoek werd het ontwerp gedurende drie maanden uitgeprobeerd in de praktijk van het basisonderwijs met dertien leerlingen van twee verschillende scholen en twee begeleiders.
    Lees verder
  3. De leerwaarde van serious gaming 16 maart 2015

    Onderzoeksproject (lopend, lijn 3) - In het kader van het onderzoeksproject De leerwaarde van serious gaming wordt onderzocht welke games in het onderwijs effectief zijn en hoe men dat kan meten? Aan de hand van vijf games die gebruikt worden in het basisonderwijs, voortgezet onderwijs en hbo, wordt de effectiviteit van serious gaming binnen het onderwijs onderzocht.
    Lees verder
  4. VAST-game 15 maart 2015

    Onderzoeksproject (afgerond, lijn 3) - De VAST-game* is een serious game voor het leren van Engelse uitspraak, ontwikkeld door het gamebedrijf Magma Studios in Singapore in samenwerking met het Amerikaanse bedrijf voor taaltraining Carnegie Speech Company. In dit onderzoek werd gekeken naar de potentie van de VAST-game in het basis- en voortgezet onderwijs.
    Lees verder