Circulair bouwen is geen last, maar een inspirerende nieuwe toekomst

Hoe zorg je dat onderzoek naar circulair bouwen direct doorwerkt in het onderwijs? En wat betekent dat voor toekomstige bouwkundigen? We spreken met Dirk Vroegindeweij van het lectoraat Netwerken in een Circulaire Economie over het project ‘Van lineaire ontwerpketens naar circulaire ontwerpteams’ en wat studenten Bouwkunde daar vandaag al van merken.

Wie ben je en wat trok jou persoonlijk aan in dit onderzoek?

“Mijn naam is Dirk Vroegindewij. Ik ben onderzoeker bij het lectoraat NiCE, docent Bouwkunde en daarnaast ook architect. In mijn werk als architect had duurzaamheid altijd al een grote rol. Dat begon bij de energietransitie: hoe maken we gebouwen energiezuiniger? Daarna kwam de impact van materialen op het milieu erbij. Hoe kunnen we CO2-reductie realiseren in de bouw? De circulaire bouwprojecten die we in dit onderzoek volgden, sloten daar heel mooi bij aan.”

Wat was de kern van het onderzoek naar circulaire ontwerpteams?

“De kern van dit onderzoek ging oorspronkelijk over het volgen van teams en hoe zij samenwerken. Bij circulair bouwen zit je met veel partijen samen aan tafel. Soms moet je zoeken naar nieuwe oplossingen en innovaties. Tijdens het onderzoek zagen we dat circulaire ontwerpteams soms belemmeringen ervaren in de initiatiefase. Daarom hebben we ook die belemmeringen in kaart gebracht. Juist dat maakt het onderzoek relevant voor de bouwsector, die nog vrij traditioneel is georganiseerd en waar samenwerken niet altijd vanzelf gaat.”

Wat zag je in de praktijkcases gebeuren?

“In de praktijkcases die wij volgden, zagen we dat circulair bouwen echt al een focus was van de teams. Ze hadden vooraf al besloten om met hergebruikte materialen of helemaal biobased te bouwen. Dat is echt wezenlijk anders dan wanneer er conventioneel gebouwd wordt.”

Hoe werkt dit onderzoek door in het onderwijs?

De doorwerking van dit onderzoek is nu al zichtbaar in de opleiding Bouwkunde. “In de lessen hebben we heel bewust de circulaire strategieën geïntegreerd. Die zijn net iets anders dan de reguliere strategieën voor de bouw. Daarnaast hebben we tijdens het onderzoek een leergang Circulair Bouwen voor het werkveld ontwikkeld. En we hebben zelfs een van de casussen die we hebben gevolgd als studieobject geïntegreerd in het onderwijs.”

Hoe verandert circulair bouwen de manier waarop studenten naar materialen kijken?

“In het onderwijs is de focus op materialen echt anders geworden. We kijken veel meer naar de waarde van materialen en naar hun hele levensloop. Hoe lang kun je ze in omloop houden? Kun je ze na het eerste leven opnieuw gebruiken? Ook nemen we de CO2-uitstoot, de milieu-impact en de vraag of je losmaakbaar moet bouwen mee in het onderwijs. Studenten leren materialen zo toe te passen dat ze een tweede leven kunnen krijgen, in plaats van dat ze afval worden.”

Wat vraagt dit van jou als docent?

“Als docent moet je continu blijven leren, zeker in een vakgebied waar de ontwikkelingen zo hard gaan. Soms komen studenten met iets waarvan je zelf in eerste instantie denkt dat het niet kan. Een mooi voorbeeld is een toepassing in de houtbouw waarvan ik dacht dat het brandtechnisch niet klopte. Maar het bleek helemaal doorgerekend te zijn en het was een veel slimmere oplossing dan wat we normaal gebruiken.”

Wat wil je dat elke bouwkundestudent meeneemt?

“Ik hoop dat studenten meekrijgen dat circulariteit geen last is. Dus niet alleen maar nieuwe regels en extra belasting, maar een inspirerende nieuwe toekomst. Een manier om op een gezonde en sociale manier in balans met de aarde te leven.”

Lectoraat NiCE