Familiebedrijven en startups: een slimme combinatie

Familiebedrijven kunnen veel baat hebben bij het aangaan van samenwerkingen met startups. Niet alleen voor het binnenhalen van actuele technologische kennis, maar óók voor het stimuleren van organisatieverandering binnen het familiebedrijf. Een recente studie onder zes grote Duitse familiebedrijven laat zien hoe dat in de praktijk werkt*. Interessante inzichten, die voor het lectoraat familiebedrijven aanleiding vormen om binnenkort een project rond dit thema te ontwikkelen: hoe kunnen mkb-familiebedrijven en startups optimaal van elkaar profiteren?

Familiebedrijven en innovatie

Familiebedrijven staan er om bekend dat ze wat terughoudend zijn in het binnenhalen van externe expertise. Ze hebben een langetermijnoriëntatie en willen het bedrijf met behoud van familiewaarden overdragen aan de volgende generatie. Deze familiegerichte benadering leidt vaak tot sterke interne relaties en langdurige samenwerkingsrelaties met externe partners. Dit maakt familiebedrijven vaak wat meer risicomijdend en minder veranderbereid.

Innovaties ontstaan vaak in kleine stapjes, van binnenuit. Maar soms is kennis van buiten nodig, bijvoorbeeld wanneer een meer rigoureuze innovatie gewenst is. Sommige familiebedrijven huren tijdelijk een expert hiervoor in. Andere familiebedrijven zoeken de samenwerking met een startup.

Er is veel geschreven over de positieve effecten van zo’n samenwerking. Duitse onderzoekers hebben recent onderzocht hoe de samenwerking tussen familiebedrijven en startups tot stand komt, hoe deze verloopt en wat deze uiteindelijk oplevert.

Resultaten Duitse studie

De onderzoekers hielden 40 interviews bij zes grote familiebedrijven. Ze spraken met de eigenaar/directeur, de startup en betrokken werknemers in het familiebedrijf.

In bijna alle gevallen namen werknemers het initiatief voor de samenwerking. Zij hadden behoefte aan een technologische innovatie, maar beschikten zelf niet over de benodigde kennis. In sommige gevallen stond de eigenaar er niet eens echt achter, maar is de samenwerking met de startup toch ‘geoorloofd’.

Eenmaal binnen het familiebedrijf zag de startup vaak meer mogelijkheden dan alleen de innovatie waarvoor deze was ingeschakeld. Ze zagen bijvoorbeeld kansen om andere bedrijfsprocessen te verbeteren of te digitaliseren. De werknemers van het familiebedrijf speelden een belangrijke rol. Als zij enthousiast waren over de ideeën, namen zij collega’s hierin mee. Zo ontstonden veranderingen, zonder dat deze van bovenaf waren gepland.

Steun van de eigenaren

De positieve effecten van het samenwerken tussen familiebedrijf en startup op organisatieverandering waren het grootst als de werknemers in het familiebedrijf zich formeel en informeel gesteund voelden door de eigenaar of eigenaren van het familiebedrijf. Soms raakte de eigenaar van het familiebedrijf zelf zo enthousiast dat een initiatief van de startup uiteindelijk uitmondde tot een geplande organisatieverandering die door de organisatie werd gedragen.

Zie onderstaand plaatje voor het model dat de onderzoekers naar aanleiding van hun onderzoek hebben opgesteld. Daarin zien we:

• of het signaleren, concretiseren en bekendmaken van verbetermogelijkheden door de startup (gele blokken in de bovenste rij)
• ook daadwerkelijk leidt tot (geplande of spontaan opkomende) veranderingen (oranje blokken in de rechter kolom)
• hangt dus af van (1) ervaren voordeel voor de werknemers; (2) ervaren machtiging van werknemers in familiebedrijf; (3) informele bekrachtiging door de eigenaar van het familiebedrijf (groene blokken in de onderste rij).

Wat betekent dit voor familiebedrijven?

Wanneer familiebedrijven gaan samenwerken met een startup halen ze niet alleen nieuwe kennis over een specifieke technologische innovatie in huis, maar ook een frisse jonge kijk op hun bedrijfsprocessen en organisatieverandering. De rol van niet-familiale werknemers moet hierin niet onderschat worden: door als eigenaar hun initiatieven om een startup binnen te halen openlijk te steunen, kan het bedrijf zich verder ontwikkelen en beter voorbereid zijn op de toekomst.

Hoe nu verder?

We zijn van plan om samen met de Zwolse incubator Zwinc, waar zeker 40 startups zich aan het ontwikkelen zijn, een project op te starten waarin we gaan onderzoeken hoe mkb-familiebedrijven en startups in Regio Zwolle meer aan elkaar kunnen hebben. Weten ze wat de wederzijdse voordelen kunnen zijn van samenwerken? Wat hebben ze nodig om elkaar te vinden?

Meer weten? Of belangstelling om mee te doen? Neem contact op met Claudia van Orden, lector familiebedrijven.

Stuur Claudia een e-mail(opent in nieuw tabblad)

*Baumgärtner, L., Soluk, J., Kammerlander, N. (2026) Emergent change in family firms: the interplay between start-ups, family firm employees, and owner-managers in innovation collaborations. Journal of Business Research. 213, 116238. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2026.116238(opent in nieuw tabblad)