Laat hbo-talent niet verdwijnen na het diploma

Oorspronkelijk gepubliceerd in 2024 | Geactualiseerd op 5 november 2026

Door Joost van der Weide (lector) en Kim Molenaar, lectoraat Sociale Innovatie, Hogeschool Windesheim.

Nederland kampt met een hardnekkige paradox. Enerzijds is de arbeidsmarkt nog altijd krap. Werkgevers zoeken personeel in vrijwel alle sectoren. Anderzijds lukt het veel jongeren uit het hbo met psychische kwetsbaarheden, neurodiversiteit of andere ondersteuningsbehoeften onvoldoende om duurzaam hun weg naar werk te vinden.

Uit landelijke onderzoeken blijkt al jaren dat mentale gezondheidsproblemen onder studenten veel voorkomen. Tegelijkertijd groeit het aantal studenten dat tijdens de studie gebruikmaakt van extra begeleiding en voorzieningen. Dat is positief, maar precies op het moment dat deze jongeren hun diploma behalen, houdt die ondersteuning vaak op.

Waar tijdens de opleiding studiecoaches, decanen en begeleiders beschikbaar zijn, moeten afgestudeerden ineens zelfstandig hun weg vinden op een onbekende en complexe arbeidsmarkt. Voor velen blijkt die overgang moeilijker dan het behalen van het diploma zelf.

Dat is opmerkelijk. We investeren als samenleving fors in hoger onderwijs, maar organiseren nauwelijks structurele ondersteuning bij de cruciale stap naar werk. Daardoor komt talent onnodig langs de kant te staan, werken afgestudeerden onder hun niveau of verlaten zij de arbeidsmarkt zelfs geheel.

De oplossing ligt niet in meer zorg, maar in betere verbindingen tussen onderwijs en arbeidsmarkt. Hogescholen zouden ondersteuning niet automatisch moeten beëindigen bij afstuderen. Voor studenten met een aantoonbare ondersteuningsbehoefte zou begeleiding beschikbaar moeten blijven totdat zij een passende positie op de arbeidsmarkt hebben gevonden en zich daar voldoende hebben kunnen vestigen.

De praktijk laat zien dat dit werkt. Bij Hogeschool Windesheim zijn de afgelopen jaren positieve ervaringen opgedaan met begeleiding van studenten in de overgang naar werk (Sterk aan het werk). De opbrengst is niet alleen een hogere arbeidsparticipatie, maar ook meer zelfvertrouwen, betere zelfkennis en een duurzamere match tussen werknemer en werkgever.

Toch ligt de verantwoordelijkheid niet uitsluitend bij onderwijsinstellingen. Ook werkgevers zullen inclusie anders moeten gaan benaderen. Teams waarin ruimte is voor verschillende manieren van denken, leren en werken blijken innovatiever, creatiever en veerkrachtiger.

De vraag die werkgevers zichzelf zouden moeten stellen is niet: welke beperking heeft deze medewerker? Maar: onder welke omstandigheden komt dit talent het best tot zijn recht?

Nederland kan zich simpelweg niet veroorloven om hoogopgeleid talent te verliezen. Wie serieus werk wil maken van een inclusieve arbeidsmarkt, moet daarom verder kijken dan het diploma. Pas wanneer ook de overgang van studie naar werk goed is georganiseerd, benutten we het volledige potentieel van een nieuwe generatie hbo-professionals.

Dat is geen luxe. Het is een noodzakelijke investering in economische veerkracht, sociale inclusie en de toekomst van onze arbeidsmarkt.