Het startpunt voor familiebedrijven

Bedrijfsopvolging, eigendom en imago. Het zijn thema’s die binnen een familiebedrijf complexer zijn dan in een niet familiebedrijf. Ondernemende families delen veel dezelfde vraagstukken. Daar zijn zij zich niet altijd van bewust. Het inzicht krijgen in deze onderwerpen, geeft een familiebedrijf herkenning, overzicht en rust.

Sinds het voorjaar van 2026 is FAMILIE IN BEDRIJF(opent in nieuw tabblad) in de lucht: het Centre of Expertise (CoE) dat zich specifiek richt op ondersteuning bij vraagstukken in familiebedrijven. Het is één van de 45 CoE’s die vanuit hogescholen in Nederland zijn opgezet, om economische en maatschappelijke ontwikkelingen te ondersteunen.

Wat betekent het om een familiebedrijf te zijn?

"De ondernemers achter familiebedrijven voelen zich vaak alleen staan in familiebedrijfsprocessen. Ze hebben behoefte aan een klankbord, die hun situatie begrijpt. Een eigenaar is vaak opgelucht als die inziet dat er bijna 300.000 andere familiebedrijven zijn, waarvan een groot deel in eenzelfde situatie zit", zegt Eveline Maas, manager van FAMILIE IN BEDRIJF. Wat betekent het om een familiebedrijf te zijn en welke stappen worden door andere eigenaren in vergelijkbare situaties gezet? Daar een beeld van hebben, maakt het maken van keuzes en beslissingen een stuk makkelijker.

Voor Eveline is het werken met familiebedrijven een rode draad in haar loopbaan. Door nauwe betrokkenheid bij veel familiebedrijven is zij vertrouwd met hun vraagstukken. Door bewustwording te creëren, herkennen familiebedrijven zich in de typische uitdagingen waar zij voor staan. "Zaken als de familie, het bedrijf en het eigendom lopen door elkaar, geïllustreerd door het driecirkelmodel.Vanuit FAMILIE IN BEDRIJF ondersteunen en faciliteren wij familiebedrijven en dienstverleners met kennis, inspiratie, overzichten en ontwikkelprogramma’s", zegt Eveline.

Niet zelf het wiel uitvinden

"Wij voorkomen dat eigenaars, opvolgers en intermediairs van familiebedrijven zelf het wiel moeten uitvinden; ze kunnen zich oriënteren op verschillende familiebedrijfsthema’s op onze site", zegt Fleur Olde Heuvelt, van FAMILIE IN BEDRIJF. "Kennis delen is waardevol. Voor mkb-bedrijven die in eerste instantie niet snel expertise van buitenaf inschakelen, stellen we informatie vrij beschikbaar. Hierdoor kunnen ze zich verdiepen in de onderwerpen die hen overdag en vaak zelfs ’s nachts bezighouden."

Waardevolle kennis breed beschikbaar

Het Lectoraat Familiebedrijven van hogeschool Windesheim in Zwolle staat bekend om de vele praktijkgerichte onderzoeken, die zij al sinds 2009 doen. Het lectoraat onderzoekt uiteenlopende vragen over familiedynamieken, opvolgingsprocessen en samenwerkingsvraagstukken om maatschappelijke impact te creëren. Het CoE FAMILIE IN BEDRIJF is ontstaan uit de behoefte om die kennis vanuit het lectoraat breed toegankelijk en toepasbaar te maken voor familiebedrijven. Het oprichten van het CoE sluit goed aan bij het doel van hogeschool Windesheim, om samen met de omgeving het leren, ontwikkelen en innoveren te stimuleren.

Actiegericht samenwerkingsverband

Binnen FAMILIE IN BEDRIJF bundelen diverse organisaties vanuit overheid en bedrijfsleven hun krachten. Naast hogeschool Windesheim is Landstede MBO kernpartner van het CoE Participatiemaatschappij WADINKO, Nederlandse vereniging van familiebedrijven FBNed en de beroepsvereniging van familiebedrijfsprofessionals NGFB zijn als partners bij het CoE betrokken. De provincie Overijssel richt zich actief op de toekomstbestendigheid van familiebedrijven en ondersteunt FAMILIE IN BEDRIJF. Alle partners leveren vanuit eigen expertise hun bijdrage en hebben als gezamenlijk doel het versterken van familiebedrijven.

Overijssel, de provincie van het familiebedrijf

Het is niet voor niets dat FAMILIE IN BEDRIJF werd ‘geboren’ in Zwolle. In Overijssel zijn er 28.470 familiebedrijven. Dat is 63 procent van alle bedrijven (met meer dan één werknemer) in de provincie (CBS, 2025). Deze familiebedrijven zorgen voor veel werkgelegenheid. Met maar liefst 223.300 banen, zijn familiebedrijven de motor die veel huishoudens draaiende houdt. Overijsselse familiebedrijven zijn koploper in Nederland als het gaat om wat er binnen het provinciale bedrijfsleven wordt verdiend. Zij zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor 47 procent, terwijl landelijk familiebedrijven 28 procent bijdragen. Uit deze cijfers blijkt dat familiebedrijven van onschatbare waarde zijn voor onze maatschappij, economie en leefklimaat.

In verbinding met studenten, ondernemers en samenleving

Niet alleen het bedrijfsleven heeft baat bij de inspanning van het CoE; studenten leren ook over familiebedrijven. Voor studenten is het interessant om te weten hoe familiebedrijven werken. In familiebedrijven is er vaak een andere cultuur. De sfeer is vaak familiair en minder hiërarchisch. En ze hebben een hoge mate van maatschappelijke betrokkenheid. Ze ondernemen met de volgende generaties in hun achterhoofd. Vaak met aandacht voor mens en milieu in hun omgeving. Karin Rozendal, zelf opgegroeid in een agrarisch familiebedrijf, en al lange tijd werkzaam bij hogeschool Windesheim op het gebied van familiebedrijven: "Het is van economisch en maatschappelijk belang voor de regio dat familiebedrijven zelfstandig blijven. Ze zijn als lijm voor de samenleving. Familiebedrijven sponsoren lokale clubs en verenigingen en zijn diepgeworteld in hun omgeving. Ze helpen bijvoorbeeld de buurjongen die ergens anders niet aan het werk komt aan een baan. Zo bieden ze extra zorgtaken en ze zien medewerkers als familie. Medewerkers hebben vaak lange dienstverbanden. En omdat er ontwikkelmogelijkheden zijn, groeien ze mee met de organisatie. Dit draagt bij aan de motivatie en het werkplezier.’

"Landstede Groep, met Landstede MBO en mbo Menso Alting, heeft veel studenten die bij een familiebedrijf stagelopen, er gaan werken of uit een ondernemend gezin komen", zegt Karin Messelink, programmamanager familiebedrijven bij Landstede. "Er is een Ondernemerslab in ontwikkeling, waar familiebedrijven terecht kunnen met praktijkvraagstukken. Ook kunnen studenten het keuzedeel ‘Het familiebedrijf’(opent in nieuw tabblad) volgen." Het CoE biedt, op zowel hbo- als mbo-niveau, samenwerking met familiebedrijven. Denk daarbij aan stages, scripties en studieprojecten. Bedrijven die met ons samenwerken, hebben hierdoor toegang tot bij elkaar opgeteld 36.000 hbo- en mbo-studenten, van uiteenlopende studies.

Een leven lang ontwikkelen

"Voor studenten is zichzelf ontwikkelen vanzelfsprekend. Voor organisaties en als individu wordt het ook steeds belangrijker je voortdurend te ontwikkelen", geeft Eveline aan. "Ook de vraag naar persoonlijke ontwikkeling zien we toenemen. Dit sluit aan bij de primaire taak van het CoE om toepasbare kennis beschikbaar te maken voor familiebedrijven. Dat betekent dat de kennis die is opgedaan door onder andere het lectoraat, wordt aangeboden door het CoE. We zitten op een berg van kennis en die maken we nu toegankelijk", legt Eveline uit. Een speerpunt in het onderwijs is een Leven Lang Ontwikkelen (ook wel LLO genoemd), opleidingsaanbod voor werkenden. "We werken vraaggestuurd, dus we bieden oplossingen voor uitdagingen die familiebedrijven of intermediairs aandragen. Zo hebben we de leergang ‘Opvolger in het Familiebedrijf(opent in nieuw tabblad)’ ontwikkeld, na vraag hiernaar uit de markt."

Aanbod van informatie en programma’s

Op www.familie-in-bedrijf.nl(opent in nieuw tabblad) staat informatie voor en over familiebedrijven. Er staan artikelen over onderzoeken en ervaringsverhalen over hoe zij hun bedrijf hebben georganiseerd en waar zij aan werken. "Er liggen nog veel meer onderzoeken en familieverhalen op de plank, die nog een plek op de site verdienen. We werken er hard aan om deze kennis en inspiratie bereikbaar te maken, zegt Fleur.

"Het programma-aanbod is divers: van een online sessie tot een programma van een half jaar. Denk daarbij aan de nieuwe leergang ‘Opvolger in het Familiebedrijf’, waar opvolgers inzicht krijgen in wat er bij overname en leiderschap van het familiebedrijf komt kijken. Het wordt gegeven aan maximaal 12 potentiële opvolgers. Alle zaken die belangrijk zijn bij opvolging komen aan bod, waarbij de deelnemers ook veel van elkaar herkennen en kunnen leren. Ook bieden we activiteiten waar familiebedrijven elkaar ontmoeten, zoals inhoudelijke bijeenkomsten of bedrijfsbezoeken", zegt Eveline. Het CoE ontwikkelt ook programma’s voor bedrijfsadviseurs en intermediairs. Zo is er een programma ontwikkeld met accountants- en adviesorganisatie Moore MKW. "We hebben een expertiseprogramma familiebedrijven samengesteld voor hun senior adviseurs, zoals fiscalisten en accountants. Het doel is om multidisciplinaire diensten voor hun klanten te bevorderen. Zodat ze op de hoogte zijn van wat er kan spelen in een familiebedrijf", vertelt Eveline. "Dit is een samenwerking tussen het CoE, Moore MKW, het lectoraat van hogeschool Windesheim en twee adviseurs van het Nederlands Gilde van Familiebedrijfsspecialisten."

Ook relevant aanbod van andere partijen kan een plek op de site krijgen van FAMILIE IN BEDRIJF. Om de kwaliteit te kunnen waarborgen, zijn daar eisen aan verbonden.

Toekomstvisie FAMILIE IN BEDRIJF

"Nadat we de ondersteuning van en verbinding tussen familiebedrijven in Overijssel hebben versterkt, weten over een aantal jaren mkb-familiebedrijven en adviseurs van familiebedrijven in heel Nederland ons CoE FAMILIE IN BEDRIJF te vinden met hun vragen over opvolging, leiderschap en eigendom. Hybride onderwijs wordt belangrijker, waarbij online- en fysieke programma’s elkaar aanvullen", legt Fleur uit. "Studenten en alumni van zowel mbo als hbo maken bewust de afweging of ze willen werken of ondernemen in een familiebedrijf", zegt Karin Messelink gedreven. "We zijn begin 2026 in Overijssel begonnen met het CoE en zijn nu al overgewaaid naar Flevoland, Drenthe en Gelderland. We werken naar een landelijke dekking, samen met een grote diversiteit aan partners. We doen graag een oproep aan familiebedrijven die willen bijdragen aan ons netwerk. Er zijn vele mogelijkheden voor samenwerking, in verbinding met andere familiebedrijven en voor projecten met studenten. Mogelijk kunnen we in de toekomst óók internationaal iets voor familiebedrijven gaan betekenen", voorspelt Eveline. Voor vragen en informatie ga je naar:

Dit artikel is eerder verschenen in een speciale editie van INN Magazine 'INN familiebedrijven Overijssel(opent in nieuw tabblad)'