Jonge onderzoekers brengen het pedagogisch sportklimaat in beeld

Hoe ziet een veilig en stimulerend sportklimaat eruit voor jonge topsporters? En wat betekent dat in de dagelijkse praktijk van een ambitieuze wielrenner die droomt van de wereldtop? Twee vierdejaarsstudenten van de opleiding Sportkunde aan Windesheim, Romy van Poelgeest en Gijs Venema,  kregen deze vraag tijdens hun afstudeerstage bij het Lectoraat Sportpedagogiek. Hun onderzoek leverde nieuwe inzichten op over hoe sporters, coaches en ouders samen kunnen werken aan een pedagogisch sportklimaat waarin de sporter gezien wordt, zich ontwikkelt, presteert, zich veilig voelt en plezier heeft.

Vanuit het Jeugdsportkompas – met daarin de vier pijlers voor een pedagogisch sportklimaat: ontwikkelingsgericht, zorgzaam, motivationeel en sociaal veilig – onderzochten de studenten elk twee bouwstenen. Romy richtte zich op de thema’s zorgzaam en ontwikkelingsgericht klimaat, terwijl Gijs de pijlers motivatie en sociale veiligheid als object van studie had. Als unieke casus gebruikten zij het drie jaar durende journalistieke onderzoeksproject van journalist Sjoerd Litjens, die een jonge talentvolle wielrenner volgde. Uren aan interviewopnames met de sporter, zijn ouders en coaches werden door de studenten getranscribeerd en gecodeerd. 

Op de pijlers van het jeugdsportkompas hebben de studenten deze praktijkcasus nauwkeurig en rijk in beeld gebracht. Ze hebben de casus kunnen gebruiken om succesfactoren en belemmeringen zichtbaar te maken. 

Op basis van de casus, die na analyse als good practice gezien kan worden, pleiten de  studenten ervoor om binnen talentprogramma’s sterker te sturen op langetermijnontwikkeling en autonomie in plaats van korte-termijnsucces. Of zoals Romy het samenvat: “Talentontwikkeling is pas écht succesvol als de sporter als mens centraal staat.” Gijs vult aan: “Motivatie groeit niet door dwang, maar door vertrouwen, plezier en veiligheid.”

Op basis van deze inzichten hebben ze voorlichtingsfilmpjes ontwikkeld waarin de voorbeelden uit deze casus gebruikt worden als good practices.

De uitkomsten van het afstudeertraject helpen het lectoraat om het Jeugdsportkompas verder te vertalen naar de praktijk van clubs, bonden en opleidingsprogramma’s. De inzichten worden gedeeld met partners als NOC*NSF en sportverenigingen die werk willen maken van een pedagogisch verantwoord sportklimaat.

Met hun onderzoek laten Romy en Gijs zien wat een stage bij het lectoraat kan betekenen: een kans om wetenschap en praktijk te verbinden én een tastbare bijdrage te leveren aan een sportwereld waarin jonge sporters niet alleen winnen, maar zich ook veilig voelen, gemotiveerd zijn en plezier ervaren.