Herstel in Beweging

Beweging in Trauma (BiT) bestaat uit een 12-wekelijks PMT-programma. Het programma is ontworpen voor mensen met traumagerelateerde problemen. Uit ervaring weten we dat ook mensen zonder traumaklachten, maar die de verbinding tussen lichaam en geest kwijt zijn, baat hebben bij BiT. Het wordt aanbevolen deze module met twee therapeuten te geven. Dit kunnen twee PMT’ers zijn, maar ook een PMT’er met een andere behandelaar.

Iedere sessie heeft een eigen thema, waardoor het een introducerend programma is binnen de PMT. Verschillende thema’s zijn: lichaamssignalen, eigen wensen en behoeften, veiligheid, grenzen en spelen. Arousalregulatie komt binnen de module minder aan bod. De module “Arousalregulatie” van Ingrid Nissen is een manier om dit belangrijke onderdeel ook te vangen.

Om een nieuwe module te kunnen uitvoeren, heb je misschien ook de ondersteuning van je leidinggevende en collega’s nodig. Hieronder staat een korte lijst met voordelen van het gebruik van BiT:

• Meer plek beschikbaar: doordat je PMT in een groep geeft, kun je per PMT’er meer cliënten in minder tijd zien.
• Breed inzetbaar: ondanks dat het programma is ontworpen voor mensen met traumaklachten, kun je het ook breder inzetten. Bijvoorbeeld bij mensen met chronische stress.
• Er zijn geen extra kosten verbonden aan het geven van de module. De module en de cliëntenmap zijn openbaar.
• Cliënten hebben hierdoor direct meer lotgenotencontact.

Het kan lastig of spannend zijn om voor het eerst een module uit te voeren. In onze aanbevelingsbrief onder producten hebben we het daarom over wat je kunt verwachten met het geven van de module en staat er een aantal tips. Deze aanbevelingsbrief is gemaakt door PMT’ers die de module zelf al gegeven hebben. Je kan gerust ook contact met ons opnemen.

Een obstakel bij de opstart kan zijn dat het lastig is om voldoende cliënten bij elkaar te krijgen voor je groep. Daarvoor hebben we hieronder ook wat tips:

• Je kunt een groep ook starten met 4 cliënten. Wanneer je de module vaker draait en op vaste momenten start, zal langzaamaan de aanwas ook groter worden omdat je collega’s zich meer bewust zijn van het programma.
• Tip je collega’s niet via de mail over het programma, maar blijf het opbrengen in overleggen zoals de MDO’s. Mondelinge herinneringen werken beter dan mails.
• Informeer zelf naar binnenkomende cliënten. Lijkt iemand jou passend? Breng dat dan op bij de regiebehandelaar.
• Laat een collega eens meelopen met een PMT-sessie! Vaak weten andere behandelaren niet zo goed wat PMT is en wat het precies doet. Door hen een keer mee te laten lopen, krijgen ze hier een beter beeld van en zullen ze ook sneller aan PMT denken voor hun cliënten.

Vraag gerust: schroom verder ook niet om contact met ons op te nemen: herstelinbeweging.hib@gmail.com(opent in nieuw tabblad). We staan graag voor je klaar om vragen te beantwoorden en om mee te denken met het opzetten van het programma binnen je organisatie.

Psychomotorische therapie (PMT) is een ervaringsgerichte behandeling waarin je leert door te bewegen en te ervaren. Je ontdekt wat er in je lichaam gebeurt en onderzoekt hoe je lichamelijke signalen, gevoelens, gedachten en gedrag met elkaar samenhangen.

In de sessies leer je op een praktische en ervaringsgerichte manier je lichaamssignalen beter herkennen en begrijpen. Je ontdekt wat je nodig hebt om spanning te reguleren, grenzen te voelen en meer veiligheid en controle te ervaren.

Aan de hand van oefeningen werk je aan lichaamsbewustwording, grenzen, veiligheid, plezier, wensen en behoeften en het maken van eigen keuzes. Je gaat aan de slag met het ervaren van jezelf, je omgeving en uiteindelijk het ervaren van het contact met anderen.

Werken in een groep kan spannend zijn. Tegelijkertijd biedt de groep juist veel mogelijkheden om te oefenen met contact, grenzen en veiligheid. Je kunt ervaringen herkennen bij anderen, van elkaar leren en merken dat je niet de enige bent die ergens tegenaan loopt. Uit onderzoek binnen onze praktijk blijkt dat deelnemers de herkenning en steun van anderen als heel waardevol ervaren.

Over de groep

In het begin was het even spannend om met een groep te starten. Soms kunnen anderen best veel prikkels of emoties oproepen, maar juist de herkenning en het van elkaar leren vond ik waardevol. De therapeuten zorgden voor een veilige sfeer waarin iedereen zijn eigen grenzen kon aangeven.

Over de module

Ik moest in het begin even wennen, maar gaandeweg werd het steeds leuker. Het was verfrissend om niet alleen te praten, maar vooral te ervaren en te bewegen. Zelfs eenvoudige oefeningen konden verrassend veel inzicht geven.

Wat hebben deelnemers eraan gehad?

Ik ben me veel bewuster geworden van wat er in mijn lichaam gebeurt. Ik herken spanning en mijn grenzen eerder en weet beter wat ik nodig heb. De Window of Tolerance geeft me een praktisch hulpmiddel dat ik ook buiten de therapie kan gebruiken.

Het doel van dit project was om de bevorderende en belemmerende factoren van het vroegtijdig inzetten van PMT binnen de traumabehandeling in gespecialiseerde GGZ-instellingen in kaart te brengen. Daarnaast werd onderzocht hoe mensen de interventie in de praktijk vonden. Ook wilden we van cliënten, psychomotorisch therapeuten en behandelaren weten hoe goed het lukte de behandelingen uit te voeren.
 
Dit onderzoek maakt gebruik van het protocol Beweging in Trauma (BiT), mede ontwikkeld door Mia Scheffers, aangevuld met een speciaal door en voor Herstel in Beweging ontwikkelde cliëntenmap. Deze zijn te vinden onder ‘producten’.

Vanuit het onderzoek werden flyers gemaakt die de PMT’ers op hun locatie in de wachtkamers konden leggen en met andere behandelaren konden delen. Verdere werving vond plaats door de instellingen zelf. PMT’ers hebben mond-tot-mond informatie verspreid, mails verstuurd naar de afdeling en zelf het onderzoek opgebracht bij cliënten.
  
Voorafgaand aan en na afloop van het protocol werden studiemetingen afgenomen bij cliënten, psychomotorisch therapeuten en betrokken behandelaren om verwachtingen, ervaringen en de implementatie van de interventie te evalueren. Bij de cliënten werd tevens voorafgaand aan de interviews, aan de hand van zelfrapportage vragenlijsten, kwaliteit van leven (MHQoL), interoceptief bewustzijn (MAIA-2) en traumaklachten (PCL-5) gemeten. De metingen vonden maximaal 2 weken voorafgaand aan de start van het programma of binnen 2 weken na afronding van het programma plaats.

Gedurende het onderzoek vonden er drie rondes plaats waaraan in totaal vijf gespecialiseerde GGZ-instellingen deelnamen:

• UMC Utrecht 
• TOPPzorg 
• Altrecht 
• MoleMann 
• Dimence 

Implementatie is het uitvoeren van deze behandeling in de praktijk. In de interviews met de therapeuten zijn verschillende belemmerende en bevorderende factoren benoemd voor de vroegtijdige implementatie van PMT. Hieronder staat een aantal vragen die deze factoren in beeld brengen.

1. Is er voldoende kennis bij andere behandelaren over (de functie van) PMT?
2. Is er voldoende capaciteit, bijvoorbeeld in de vorm van (uren voor) PMT’ers of ruimtes?
3. Komen er voldoende doorverwijzingen vanuit de behandelaren naar de PMT’ers?
4. Heeft het behandelteam een positieve houding tegenover PMT?
5. Is er voldoende bekendheid over het programma binnen de behandelteams?
6. Worden positieve verhalen (van PMT’ers en/of cliënten) over het PMT programma gedeeld met behandelaren?

Cliëntenmap

Gedurende de studie is een cliëntenmap ontwikkeld ter ondersteuning van het PMT-programma BiT. Het doel van deze cliëntenmap is om de cliënten de mogelijkheid te geven om de behandelde theorie gedurende de sessies op eigen tempo terug te kunnen lezen als zij dit willen. Verder is er in de map ruimte om gedurende het behandeltraject gedachten en ervaringen op te schrijven waar de cliënt op een later moment op kan terugkijken. Zo hebben ze iets fysieks om hun proces bij te houden.

Tijdens de interviews na afloop van het programma met de cliënten en therapeuten is om feedback gevraagd over de cliëntenmap om deze beter te laten aansluiten op de wensen en behoeften van de doelgroep. Daarbovenop heeft een ervaringsdeskundige advies gegeven op de map waarna er een laatste versie is gemaakt. Dit product is hier openbaar beschikbaar.

Aanbevelingsbrief

Naast de cliëntenmap is tijdens de studie ook een aanbevelingsbrief ontwikkeld voor PMT’ers die Beweging in Trauma willen gaan uitvoeren. In deze aanbevelingsbrief zijn de ervaringen van de PMT’ers uit de interviews en nabesprekingen meegenomen. Er worden mogelijke drempels en obstakels besproken. Het doel van de brief is om de implementatie van Beweging in Trauma laagdrempeliger te maken voor PMT’ers.

Kwantitatief artikel

L. Råman heeft, onder begeleiding van dr. M.M. van de Kamp, met de kwantitatieve data van de studie een artikel geschreven. De volgende drie onderzoeksvragen stonden daarbij centraal:

1. Draagt de BiT-interventie, aangeboden aan de start van de traumabehandeling, bij aan de vermindering van posttraumatische stress (PTSS) symptomen en de verbetering van kwaliteit van leven en psychologisch welzijn?
2. Zijn er veranderingen zichtbaar in de interoceptief bewustzijn subdomeinen zoals gemeten in de MAIA-2 na het volgen van de BiT-interventie?
3. Zijn veranderingen in interoceptief bewustzijn verbonden met veranderingen in PTSS symptomen?

Kwalitatieve scriptie

M.E. Desar heeft, onder begeleiding van dr. S. Karbouniaris, een scriptie geschreven over de kwalitatieve data van de interviews met de cliënten. De volgende drie deelvragen werden onderzocht:

1. Hoe ervaren cliënten de deelname aan de PMT-module ‘Beweging in Trauma’ in groepsverband in de beginfase van hun traumabehandeling?
2. Welke betekenis geven cliënten aan hun ervaringen met de PMT-module ‘Beweging in Trauma’?
3. Welke invloed ervaren cliënten van deelname aan de PMT-module ‘Beweging in Trauma’ tijdens en na de module?

Podcast afleveringen

In het kader van het onderzoek zijn er verschillende podcasts opgenomen bij “Psychosenet - Jim van Os in gesprek met…” van Jim van Os en “Vaktherapie de podcast” van Anouk en Sarah Faasse. Tijdens deze afleveringen wordt Herstel in Beweging besproken vanuit het oogpunt van onderzoekers en behandelaren, maar ook vanuit het perspectief van de cliënten.

Naar de podcast(opent in nieuw tabblad)