Studenten denken anders en juist dat zorgt voor nieuwe en verrassende oplossingen

Tijdens PROTO Changemakers(opent in nieuw tabblad) werken studenten van verschillende mbo- en hbo-opleidingen in opdracht van bedrijven en organisaties aan concrete vraagstukken voor de toekomst. Ook het lectoraat Netwerken in een Circulaire Economie (NiCE) en het lectoraat Energietransitie van Windesheim zijn hierbij betrokken. Met een opdracht rondom biobased bouwen slaan zij de brug tussen onderzoek, praktijk en onderwijs.

We spraken senior onderzoeker Anne van Windesheim over de rol van de lectoraten tijdens PROTO Changemakers. Ze is verbonden aan het lectoraat Netwerken in een Circulaire Economie en daarnaast één dag per week actief binnen het lectoraat Energietransitie.

Wat is jouw rol binnen het lectoraat? 

'In mijn werk richt ik me onder andere op het verbinden van de twee lectoraten. Daarom zijn we een paar jaar geleden gestart met een crossover, waarin we vraagstukken onderzoeken die je niet vanuit één discipline kunt oplossen, maar juist vragen om samenwerking. 

Ons onderzoek is vrijwel altijd vraaggestuurd. We werken nauw samen met bedrijven, gemeenten en andere partijen. Vanuit die samenwerking ontstaan concrete vraagstukken, die we vertalen naar onderzoeksprojecten. Studenten spelen daarin een belangrijke rol, bijvoorbeeld via afstudeeropdrachten of projectwerk. Zo verbinden we onderwijs, onderzoek en praktijk met elkaar.'

Waarom zijn jullie betrokken bij PROTO Changemakers?

'Onze deelname sluit direct aan op hoe wij werken: praktijkgericht en in samenwerking met het werkveld. De opdracht die hier centraal staat, komt voort uit een vraag van architecten. Zij geven aan dat biobased bouwen in theorie veelbelovend is, maar in de praktijk lastig van de grond komt. 

Op papier ziet het er goed uit, maar in de uitvoering blijkt het moeilijk om opdrachtgevers en bouwers mee te krijgen. Onbekendheid met materialen en onzekerheid spelen daarin een grote rol. Zodra plannen concreet worden, verdwijnen biobased oplossingen vaak naar de achtergrond. 

Om dat te doorbreken, zijn we gaan onderzoeken wat architecten nodig hebben om hun verhaal beter over te brengen. Daaruit ontstond het idee voor een mock-up: iets tastbaars waarmee je kunt laten zien hoe biobased bouwen werkt. Niet groot en log, maar juist compact en praktisch, zodat je het kunt meenemen naar een gesprek met een opdrachtgever of aannemer. 

Die vraag hebben we bij studenten neergelegd. Zij krijgen de ruimte om dat op hun eigen manier vorm te geven, bijvoorbeeld als fysieke mock-up of een visualisatie, zolang het maar helpt om het verhaal inzichtelijk en tastbaar te maken. 

Eén van de architecten is ook een dag aanwezig bij PROTO. Zo ontstaat een wisselwerking tussen onderzoek, onderwijs en praktijk. Juist die combinatie zorgt ervoor dat de oplossingen die hier ontstaan ook echt toepasbaar zijn.'

Wat is biobased bouwen en waarom is het belangrijk?

'Biobased materialen, zoals hennep, stro, vlas en hout, nemen tijdens hun groei CO₂ op en slaan die op in gebouwen. Daarmee dragen ze direct bij aan het tegengaan van klimaatverandering. 

Daarnaast verbruiken biobased isolatiematerialen minder energie in productie en dragen ze bij aan een gezonder binnenklimaat. In die zin werk je eigenlijk carbon negative. 

Hoewel biobased bouwen soms als duurder wordt gezien, biedt het veel voordelen, zoals dampopen bouwen. Een gebouw ‘ademt’ als het ware waardoor je minder vochtproblemen krijgt. Het zorgt voor meer comfort met minder energieverbruik.’

Welke rol heb jij tijdens PROTO Changemakers? 

'Tijdens de kick-off heb ik de studenten meegenomen in wat biobased bouwen inhoudt en waar we binnen deze opdracht naar op zoek zijn. Daarna zijn ze zelf aan de slag gegaan. Ik help studenten om scherp te krijgen waar ze naartoe werken en hoe hun ideeën aansluiten op de vraag uit de praktijk. Voor de meer technische vragen helpen collega’s met een bouwkundige achtergrond.' 

Wat hebben de studenten uiteindelijk ontwikkeld? 

'De studenten hebben totaal verschillende ideeën ontwikkeld. In bijna alle concepten zat iets interessants waar we zelf niet direct op waren gekomen. Dat maakt het juist zo waardevol. 

Zo was er bijvoorbeeld een speelse spelvorm waarmee je op een laagdrempelige manier het gesprek kunt voeren over biobased materialen. Maar ook een mock-up van een wandopbouw, waarmee je heel direct en visueel kunt uitleggen hoe een biobased constructie in elkaar zit. 

De ideeën zijn nog niet volledig uitgewerkt, maar vormen wel een sterke basis om verder te ontwikkelen. De studenten hebben mijn verwachtingen niet alleen waargemaakt, maar op sommige punten ook echt overtroffen. Voor mij is het absoluut geslaagd.'

Wat maakt het werken met studenten zo waardevol?

‘De studenten komen met frisse ideeën. Ze zitten nog niet vast in bestaande denkkaders en durven andere oplossingen te bedenken. Daarnaast spreekt de energie van studenten me erg aan. Ze zijn vaak open, creatief en intrinsiek gemotiveerd. Veel van hen willen écht iets bijdragen aan de wereld en zien het belang van duurzaamheid. Daar word ik enthousiast van en dat maakt samenwerken met studenten voor mij extra waardevol.’

Wat hoop je dat studenten meenemen? 

'Ik hoop dat studenten niet alleen hun creativiteit ontwikkelen en leren samenwerken, maar ook meer leren over biobased bouwen. Voor veel van hen is dit de eerste keer dat ze ermee werken. Als dit hen inspireert en enthousiast maakt om er in de toekomst verder mee aan de slag te gaan, dan is dat voor mij geslaagd.

Uiteindelijk draait het ook om verbinding. Dat is precies wat PROTO Changemakers zo sterk maakt: samenwerking en verbinding tussen studenten uit verschillende disciplines, andere onderwijsinstellingen, onderzoekers en de praktijk.'