Ieder vuur begint met een klein vonkje: Ben Veldhuizen 

Wat maakt dat iemand het onderwijs in gaat? Wanneer slaat de vonk over en wat zet dat vervolgens in beweging? Een docent kan het verschil maken. Soms zit dat in iets kleins: een vraag die blijft hangen, een opmerking die vertrouwen geeft, een moment waarop iemand zich echt gezien voelt. Zulke momenten kunnen richting geven aan keuzes en zelfs het startpunt zijn voor een loopbaan in het onderwijs. Ben Veldhuizen: "Dat hij mij zág, raakte mij."  

De onlangs gepensioneerde Ben Veldhuizen (67), die ruim veertig jaar op Windesheim heeft gewerkt, is stellig: onderwijs draait om contact en verbinding en begint altijd met oprechte nieuwsgierigheid naar de ander. Het was een belangstellende vraag en een bemoedigende opmerking van zijn leraar Duits die hem motiveerden om het onderwijs in te gaan. 

Jij bent in 1984 het onderwijs ingegaan. Waarom?  

'Na de brugklas verhuisden we vanwege het werk van mijn vader van Ens naar Coevorden. Dat was een enorme omschakeling voor mij. Ik raakte al mijn vriendjes kwijt, kon het dialect niet altijd goed verstaan en lag hopeloos achter met het vak Duits. De aansluitingsproblemen werden ook zichtbaar in mijn schoolprestaties. Op een gegeven moment sprak mijn leraar Duits, Tjerk Postma, mij aan. Hij wist dat mijn rapport slecht was, realiseerde zich dat de situatie voor mij misschien ingewikkeld was en vroeg belangstellend: Ben, hoe gaat het met jou? Ik denk dat ik ontwijkend zoiets heb gemompeld als: het gaat wel. Maar dat hij mij zág, dat raakte mij. En ik dacht: wat mooi als je werk hebt waarbij je verder kijkt dan alleen iemands prestaties en gedrag. Een tijdje later gaf hij mij een bemoedigende opmerking op mijn allereerste voldoende (een 5,5) voor Duits. Daar putte ik zoveel hoop en motivatie uit, dat ik dacht: voor jou ga ik alles uit de kast halen wat ik heb. En: ik wil later óók zo'n stimulerende rol kunnen spelen.'  

Wat zette dit bij jou in gang?  

'Ik ben keihard gaan werken om over te gaan. Vanaf de vierde klas stonden er geen onvoldoendes meer op mijn cijferlijst. Dat was ook het jaar waarin ik ervoer dat onderwijs je op plaatsen brengt waar je anders niet zou komen. Ik had fantastische docenten, die me met mooie verhalen, goede uitleg, humor en passie meenamen op ontdekkingstocht. We praatten over atomen, sterrenstelsels, literatuur, wereldgeschiedenis. Een wereld ging voor mij open.  

Na het vwo ging ik sterrenkunde studeren. Maar daar snapte ik weinig van en dus besloot ik te switchen. Mijn hart ging uit naar geschiedenis, maar vanwege de geringe baankansen koos ik voor wiskunde. De wiskundedecaan steunde mij hier niet in. Hij zei: Als jij sterrenkunde al moeilijk vindt, wordt wiskunde helemaal niks. Ook de natuurkundedecaan waarschuwde mij, maar dan op een positieve manier. Hij zei: Ga er niet van uit dat wiskunde veel makkelijker wordt. Het was inderdaad een ingewikkelde en abstracte studie. Ik was blij toen ik mijn diploma haalde en eindelijk kon gaan doen wat ik wilde: het onderwijs in en lesgeven.'  

Jij hebt in het onderwijs verschillende rollen vervuld, wat vond je daarin vooral belangrijk?  

'Datgene wat mijzelf destijds ook precies dat zetje gaf dat ik nodig had: persoonlijke aandacht en positief stimuleren. Ik heb altijd geprobeerd om verbinding met mensen te maken, door belangstelling te tonen voor de mens achter de student en collega. De namen van je studenten kennen en vragen naar hun achtergrond creëert een veilige leeromgeving waarin zij zich gezien voelen en vragen durven te stellen. Voor iedereen geldt: je bent in de eerste plaats mens. Als er iets speelt in de thuissituatie, heeft dat vaak invloed op je studie of werk. Ik vind het belangrijk om daar oog voor te hebben en het bespreekbaar te maken. Als studieadviseur was ik hierin proactiever dan het beleid voorschreef: als studenten een aantal tentamens niet hadden gehaald, wachtte ik niet tot zij naar mij toe kwamen, maar benaderde ik hen zelf. Dat was in de jaren tachtig ongebruikelijk, het initiatief werd volledig bij de student gelegd.'  

Hoe gaf je invulling aan dat positief stimuleren?

'Een van mijn Accountancy-studenten was al negen keer gezakt voor haar tentamen boekhouden. Collega's zeiden tegen mij: jij bent de studieadviseur, je moet haar maar adviseren te stoppen. Door mijn eigen ervaring bij de switch van sterrenkunde naar wiskunde wist ik dat ik twee dingen kon doen: zeggen dat het niks wordt óf in gesprek gaan en vragen: Wat is jouw beeld? Gaat het je lukken? Hoe ga je dat aanpakken? De studente zei: ik ga ervoor. Ze beet zich erin vast en na veertien keer haalde ze het tentamen.'  

Hoe heb je jouw eigen vuurtje brandend gehouden?  

'Mijn carrière heb ik ervaren als een prachtige ontdekkingsreis met veel kansen. In alle rollen was de rode draad de vraag: hoe ervaart onze student het onderwijs en hoe kunnen we het onderwijs voor de student op een goed niveau, duidelijk en begrijpelijk aanbieden? In al die jaren, waarin ik natuurlijk ook zelf persoonlijke dieptepunten heb gekend, heb ik zelf ervaren hoe belangrijk een steunende en menselijke werkomgeving is. Onderwijs is gebaseerd op contact en verbinding tussen mensen. Het menselijke aspect is voor mij de essentie.'