De weg naar vrijheid begint op twee wielen

Een kind komt thuis na een fietsles op school en laat het er niet bij zitten: ‘Ik wil een fiets!’ Even later staat ook de vader op het schoolplein met een fiets. ‘Hij leert zelf fietsen, zodat hij met zijn zoon op pad kan,’ ziet Frank Beekers van de Calo en expert op het gebied van sportinnovatie bij het lectoraat Bewegen, School en Sport. Wat begint bij één fietsles, werkt door in een gezin.

Het is geen uitzondering. Steeds minder kinderen leren thuis fietsen. Van de Nederlanders van 6 jaar en ouder heeft 12 procent geen fiets. In stedelijke gebieden gaat het gemiddeld om twee kinderen per klas. Toch vergroot fietsen de wereld van kinderen. “Ze worden zelfstandiger, kunnen makkelijker ergens naartoe en bewegen meer,” aldus Frank Beekers. Voor het lectoraat Bewegen, School en Sport was dat genoeg reden om het project Fiets je vrij te starten. Samen met de gemeente Zwolle zorgen ze voor fietslessen op basischolen.

Voor Erna Jansen-van der Meer, adviseur Actieve Mobiliteit bij de gemeente Zwolle, raakt het aan meer dan vervoer alleen. “Fietsen heeft invloed op vrijheid, gezondheid en zelfstandigheid van kinderen. Want fietsen is oefenen, ontdekken en je plek leren vinden in de wereld.”

Van Zwolle naar de rest van Nederland

Aan Fiets je vrij werken behalve de gemeente Zwolle en het lectoraat Bewegen, School en Sport ook basisscholen mee. Dat begon in 2024 met één basisschool in Zwolle en is door het succes inmiddels uitgegroeid naar 12 basisscholen in Zwolle en 12 in Lelystad. Binnen Windesheim zijn onder meer de lerarenopleiding lichamelijke opvoeding, de pabo en SSPUIZ betrokken. Het project maakt deel uit van de City Deal Fietsen voor Iedereen, een samenwerking van overheid, gemeenten en andere organisaties die meer mensen op de fiets wil krijgen.

Van leerling naar fietsleraar

Binnen het project verzorgen studenten nu een belangrijk deel van de fietslessen op school. “De vraag speelt hoe scholen dit op langere termijn kunnen vasthouden. Ligt die taak bij de groepsleerkracht of bij de gymdocent? Dat verschilt nu nog per school,” ziet Frank.

Om fietsen blijvend onderdeel van school te maken, start het project dit jaar met een nieuwe aanpak. Leerlingen uit groep 7 helpen de kleuters bij de fietslessen. Als zij in groep 8 zitten, dragen ze hun rol weer over aan een nieuwe groep leerlingen. Docenten blijven hen daarbij begeleiden. Volgens Frank werkt dat motiverend. “De leerlingen vinden het een eer dat zij die lessen mogen overnemen.”

Erna: “Daarnaast kijken we hoe fietslessen een plek kunnen krijgen in de opleiding van toekomstige leerkrachten en gymdocenten. Studenten maken nu tijdens het project al kennis met de lessen en met wat fietsen voor kinderen kan betekenen. Wat mooi is dat wie dit op de opleiding leert kennen, het later meeneemt naar scholen in heel Nederland.”