Dementie Verbeeld gesprekskaarten

We hebben verkend wat een gesprek over dementie met behulp van Dementie Verbeeld gesprekskaarten oplevert. Daarnaast verkenden we door wie en op welke manier deze gesprekskaarten het best gebruikt kunnen worden. 

• Lectoraat: Goed Leven met Dementie.
• Betrokken onderzoekers: Franka Bakker, associate lector.
  Gözde Duran, onderzoeker.
• Partners: Denktank 60+ Noord, Zwolle Dementievriendelijk (WijZ welzijn Zwolle, ZwolleDoet!), Movisie.
• Opdrachtgever: ZonMw, Dementie Impact Explorer

Hoe we dit hebben onderzocht

Tussen april en december 2025 hebben we werksessies met experts georganiseerd en sloten we aan bij (bestaande) bijeenkomsten met ongeveer 100 mensen verdeeld over acht verschillende groepen. Denk aan zorgprofessionals, studenten, mantelzorgers, mensen met dementie, verpleeghuisbewoners en verpleegkundigen. Tijdens en na de bijeenkomsten keken we goed wat er gebeurde: we observeerden de gesprekken, vroegen deelnemers naar hun ervaringen en spraken achteraf kort met de gespreksleiders.

Wat we hebben gevonden

De gesprekskaarten werden door deelnemers als breed inzetbaar ervaren. Ze bieden volgens hen een laagdrempelige manier om gesprekken over dementie op gang te brengen — zowel één op één als in groepen, waaronder specifieke doelgroepen zoals migrantengemeenschappen. Deelnemers zien toepassingen in bijvoorbeeld dagbesteding, woonzorgcentra, bij mensen thuis en tijdens Alzheimercafés. Ze waardeerden de visuele aanpak en zagen de meerwaarde voor groepen waar dementie een taboe is.
De gesprekskaarten bleken daarbij op twee manieren waardevol. Ten eerste hielpen de beelden op de kaarten mensen om zich makkelijker te uiten. Door naar een afbeelding te kijken en daarover te praten, voelde het minder spannend om moeilijke onderwerpen aan te snijden — zoals eenzaamheid, de last van het zorgen, of angst voor de toekomst. Iedereen kon meedoen, ook mensen die normaal minder snel iets zeggen.
Ten tweede zorgden de gesprekken ervoor dat mensen anders naar dementie gingen kijken. Door elkaars verhalen en de verschillende perspectieven te horen ontstond er (h)erkenning en begrip. Mensen dachten na over hun eigen aannames en gedrag. Emoties kwamen regelmatig naar boven — en dat was juist waardevol, al vroeg het wel om goede begeleiding.

Wat dit betekent

De gesprekskaarten zijn vooral een middel om mensen bewuster, empathischer en opener te maken. Ze veranderen niet zomaar iemands mening, maar zorgen wel voor meer diepgang in hoe mensen voelen en denken over leven met dementie. De gespreksleider is daarbij onmisbaar: die zorgt voor een veilige sfeer, houdt de groep in balans en heeft oog voor emoties.

Wat we met de resultaten hebben gedaan

We hebben de gesprekskaartenset doorontwikkeld. We hebben de kaarten logischer op kleur ingedeeld, het lettertype op de tekstzijde vergroot, een instructiekaart toegevoegd, en 7 fotokaarten toegevoegd waarmee we de cultuursensitiviteit vergroot hebben. De bijbehorende handleiding hebben we uitgebreid met meer informatie en tips voor gespreksleiders. En die informatie met inzichten wat een goed gesprek over leven met dementie oplevert en handvatten voor gespreksleiders hebben we ook in een overzichtelijk A4 weergegeven. 

Publicaties

• Dementie Verbeeld gesprekskaarten
• Handleiding ‘Dementie Verbeeld gesprekskaarten’
• Een one-pager met handvatten voor een gesprek over beeldvorming over dementie
• Een one-pager met inzichten wat een goed gesprek over leven met dementie oplevert

Klik hier(opent in nieuw tabblad) om de producten te bekijken.

Dit project wordt mogelijk gemaakt vanuit het Onderzoeksprogramma Dementie van ZonMw, met een subsidie vanuit de subsidieoproep Dementie Impact Explorer. 

De dementie Verbeeld gesprekskaarten kwamen voort uit het project VRbeelding. 

Meer weten? 

Neem contact op met: Dr. Franka Bakker, associate lector Goed Leven met Dementie.
E-mail: fc.bakker@windesheim.nl(opent in nieuw tabblad)