Meer spelen, minder wachten: zo vernieuwt de Judo Playground jeugdjudo

“Kinderen bewegen steeds minder,” ziet ook judodocent Engbert Flapper. “Ook bij judo is er een terugloop. Het is daarom tijd voor een update van de oude tradities.” De buiging, het witte pak, de Japanse puntentelling en de ceremonie rondom wedstrijden horen er al decennialang bij. Maar die traditie sluit niet altijd meer aan bij de behoeften van kinderen. Veel jonge judoka’s haken af als wedstrijden vooral draaien om wachten en regels en ze maar weinig speelruimte bieden.

Daarom heeft het Jeugdsport Innovatiecentrum (JIC) van hogeschool Windesheim samen met de Judobond, (top)judoka's, bestuurders, scheidsrechters en meer een andere wedstrijdvorm ontwikkeld: eentje waarin kinderen vaker op de mat staan, meer kunnen proberen en daardoor langer plezier houden in judo. De Judo Playground aanpak won onlangs een stimuleringsprijs van 20.000 euro tijdens de Sportinnovator Play Offs 2026.

“Kinderen komen om te judoën. Dan moet je ze ook de kans geven om veel op de mat te staan,” aldus judodocent Engbert Flapper. Hij werkt al meer dan dertig jaar in het vak en is verbonden aan het JIC. Hij ziet dat jonge judoka’s plezier kunnen beleven aan wedstrijdjudo, maar ook hoe snel dat plezier kan verdwijnen en hoe ledenaantallen teruglopen.

“Een tegenstander kan een kind na een paar seconden op de mat werpen, waarna de partij voorbij is en het wachten opnieuw begint. Voor kinderen blijft dan vooral de ervaring over dat een wedstrijd spannend, kort en teleurstellend kan zijn. Ouders kunnen de enige partij zelfs missen als ze net koffie halen of naar het toilet zijn. Mensen haken af.”

Een traditionele sport met een modern probleem

De uitdaging voor judo gaat verder dan alleen leden vasthouden. “Jongeren bewegen steeds minder. Sportverenigingen kunnen daar iets tegenover zetten, maar dan moeten zij kinderen wel een ervaring bieden die uitnodigt om terug te komen.”

Vanuit die gedachte werkt Engbert met de Judobond en Windesheimcollega’s aan de Judo Playground. Dit project brengt praktijk, pedagogiek en praktijkgericht onderzoek bij elkaar. “We onderzoeken samen met betrokkenen hoe we kinderen aan het sporten houden en het competitie-element leuk maken. Daarmee kijken we niet alleen naar wedstrijden, maar ook naar hoe kinderen leren, wat clubs nodig hebben en hoe je een sport vernieuwt zonder de kern ervan kwijt te raken.”

Vallen, voelen, vooruitgaan

De Judo Playground verandert niet wat judo is. “Het blijft gaan om beheersing, respect, balans, vallen, opstaan en slim omgaan met kracht. Wat verandert, is de vorm van de jeugdwedstrijd.”

In traditionele toernooien kan één beslissend moment de partij direct beëindigen. In een afvalsysteem kan een kind daarna klaar zijn voor de rest van de dag. Bij de Judo Playground judoën kinderen twee minuten door. Een perfecte worp of houdgreep stopt de partij niet automatisch, zoals nu het geval is. Bij de Playground leveren acties punten op en de hoogste score wint.

“Dat maakt de wedstrijd voor kinderen leuker en eerlijker. Ze krijgen meer tijd om te herstellen en iets anders te proberen. Een kind kan verliezen en toch merken dat ze tijdens de partij beter werd.”

Ook de begeleiding verandert. Oudere jeugdleden in plaats van volwassenen gaan jongere kinderen helpen als officiële scheidsrechter of bij het scorebord. “Zo krijgen kinderen meer eigenaarschap, blijft oudere jeugd betrokken en ontstaat een minder intimiderende sfeer. En het lost meteen het scheidsrechterstekort op!”

Spelen als serieuze basis

Voor Engbert draait judo en dus de Judo Playground niet alleen om meer partijtjes. De sport vervult ook een pedagogische functie. “Echt judo gaat niet over eindeloos dezelfde oefening herhalen of trucjes toepassen. Ik wil dat kinderen leren improviseren, hun eigen stijl ontwikkelen en voelen wat de ander wil doen. Als iemand duwt, kun je meebewegen en daarmee diegene uit balans brengen. Dat leer je niet door principes uit je hoofd te leren. Dat ontdek je door te doen.”

De volgende stap voor jeugdjudo

De eerste pilots zijn positief ontvangen door kinderen, ouders en organisatoren door het hele land. “We willen het komend jaar uitrollen naar steeds meer clubs. En dat gaat lukken want verenigingen die het proberen, raken enthousiast. Kinderen hebben plezier en ouders zien verschil.” De volgende ontwikkeling wordt een nieuw scorebord ontworpen dat kinderen, ouders en begeleiders direct laat zien hoe de partij ervoor staat. Die wordt gefinancierd met het prijsgeld van de Sportinnovator Play Offs 2026.

Het scorebord helpt het toernooi inzichtelijker maken, maar de grootste winst zit volgens Flapper in wat kinderen zelf ervaren. “Als een kind na een Playground zegt: ik heb vandaag veel gejudood, dan hebben we iets belangrijks bereikt”, zegt Flapper. “Dan krijgt zo’n kind in één dag misschien meer ervaring dan anders in een heel seizoen. Het zou daarom mooi zijn als de JudoPlayground dé standaard wordt voor jeugdwedstrijden.”