Oplossingsrichtingen in berichtgeving over gemeenteraadsverkiezingen zelden onderbouwd met bewijs of data

Een groep vierdejaarsstudenten Journalistiek presenteerde op 16 april de resultaten van een tien weken durend onderzoek naar de kwaliteit van berichtgeving rond de gemeenteraadsverkiezingen in Zwolle en Enschede. Het onderzoek werd uitgevoerd onder begeleiding van het lectoraat Waarde(n)volle Journalistiek. Svenja Büttner en Niek Hietbrink gaven gedurende het traject feedback op de opzet en analyse.

De studenten verzamelden in de laatste weken voor de verkiezingen in totaal 1616 berichten uit lokale, streek- en regionale media. Bijna 30% daarvan ging over de verkiezingen. Deze 474 berichten vormden de basis voor een nadere analyse.

Veel aandacht voor strategie, minder voor inhoud

Caitlin Timmerije onderzocht de (niet-)thematische continuïteit in de berichtgeving over de verkiezingen van 2018, 2022 en 2026. Ongeveer de helft van het verkiezingsnieuws blijkt in alle jaren niet inhoudelijk van aard, maar richt zich op hoopla, strategie en peilingen.

Representatie en zichtbaarheid

Het onderzoek van Noah Quint laat zien dat vrouwen ook in lokale verkiezingsberichtgeving minder vaak voorkomen dan mannen. Tegelijkertijd blijkt uit de analyse van Famke Baan dat coalitie- en oppositiepartijen ongeveer even vaak als bron worden gebruikt. Ook partijen zonder zetels krijgen nog regelmatig een podium.

Hidde Korte constateerde dat 1Twente in Enschede een opvallend evenwichtige verdeling van aandacht realiseert: alle 17 partijen kwamen vrijwel even vaak aan bod. In Zwolle zag Willem Poppes juist dat Swollwacht, ondanks een stevige positie in de raad, relatief weinig media-aandacht krijgt.

Toegang tot informatie onder druk

Uit het onderzoek van Simon van den Oever blijkt dat bijna 30% van het verkiezingsnieuws niet vrij toegankelijk is voor alle burgers. Dat sluit aan bij bredere ontwikkelingen rond betaalmuren in de journalistiek, maar roept volgens deskundigen vragen op over de informatiepositie van kiezers.

Keuzes in onderwerpen en invalshoeken

Kylian Laanen laat zien dat niet alle speerpunten uit partijprogramma’s terugkomen in de berichtgeving. Dat kan wijzen op onvolledigheid, maar ook op journalistieke keuzes in wat relevant wordt geacht voor het publiek.

Gelske Leefers analyseerde de sociale mediaberichten van 1Twente. Veel berichten bevatten interviews. Thema’s die dicht bij de leefwereld van inwoners liggen, zoals wonen en veiligheid, zorgen relatief vaak voor interactie in de vorm van likes en reacties.

Beperkte onderbouwing van oplossingen

Tot slot onderzochten Famke Klaver en Ruwin van der Meijden een belangrijk element van de constructieve benadering: de mate van oplossingsgerichtheid in de berichtgeving. Zij constateren dat deze minder aanwezig is dan verwacht. Wanneer oplossingen wel aan bod komen, ontbreekt vaak een onderbouwing met bewijs of data.

De resultaten bieden een verdiepend beeld van hoe lokale verkiezingen in het nieuws verschijnen en welke keuzes redacties daarin maken. Daarmee geven ze aanknopingspunten voor verdere reflectie op de rol van journalistiek in het ondersteunen van geïnformeerde keuzes door kiezers.

Lectoraat Waarde(n)volle Journalistiek