Ik heb geleerd om minder te sturen en beter te luisteren

Niels is 39 jaar, woont in Zwolle en werkt al dertien jaar bij Defensie. Als officier en leidinggevende is hij gewend om met mensen in gesprek te zijn. Toch merkte hij dat hij zich juist op dat vlak verder wilde ontwikkelen. “Ik hou van praten, van connectie maken en ik ben heel nieuwsgierig. Ik vind het leuk om de diepte in te gaan met mensen. Coachen lag daarom wel in het verlengde van mijn interesses.”

De keuze voor de opleiding tot coach maakte Niels op eigen initiatief. Via zijn persoonlijk opleidingsbudget bij Defensie kreeg hij de mogelijkheid om zich verder te ontwikkelen. “Ik word wat ouder en dan ga je toch nadenken over welke kant je op wilt. Dit leek mij een mooie richting: meer op de soft skills gaan zitten, zoals we dat bij Defensie noemen.”

Van sturen naar luisteren

Voor Niels zat de grootste ontwikkeling niet in harder werken of meer kennis opdoen, maar in anders leren luisteren. “Voordat ik aan de opleiding begon, vond ik het moeilijk om een open vraag te stellen. Ik was vrij sturend in gesprekken. Ik dacht voor mezelf, maar ook voor de ander. Vaak wist ik al waar het gesprek heen moest.”

Tijdens de opleiding leerde hij om zijn eigen analyse vaker los te laten. Door veel te oefenen met vragen stellen, veranderde zijn manier van gesprekken voeren. “Mensen vinden me nu rustiger en geïnteresseerder. Dat was ik daarvoor ook wel, maar nu komt het er anders uit. Ik merk dat in mijn werk, maar ook in mijn persoonlijke relaties.”

Veel praktijk en bewust oefenen

De opbouw van de opleiding paste goed bij Niels’ leerstijl. “Ik vond het prettig dat er relatief weinig theorie was en veel praktijk. Het was veel doen.” Omdat hij bij Defensie al verschillende communicatiecursussen en NLP had gevolgd, was niet alles nieuw. Toch zat de waarde voor hem vooral in het herhalen, toepassen en ervaren.

Een onderdeel dat hem is bijgebleven, zijn de drie waarnemingsposities: kijken vanuit jezelf, vanuit de ander en als ‘vlieg op de muur’. “Ik kende de theorie wel, maar had het nog nooit echt zo ervaren. Ik leerde om tijdens een gesprek ook te voelen: wat gebeurt er nu in mij? En hoe kan ik dat teruggeven om de ander verder te helpen?”

Niet alles paste even goed bij hem. Met visualisatieoefeningen had hij minder. “Ik kan me voorstellen dat het krachtig kan zijn, maar ik heb daar zelf gewoon iets minder mee. Ik vind de dialoog interessanter.”

Leren met mensen buiten Defensie

De combinatie met werk was voor Niels goed te doen, mede doordat Defensie hem ruimte gaf om de opleiding grotendeels onder werktijd te volgen. Wel was het even wennen om in een studiegroep terecht te komen met mensen van buiten zijn eigen werkcontext. “Bij Defensie ben je een bepaalde werkethos gewend. Veel mensen zijn actiegericht. In het begin dacht ik weleens: gaan we nog wat doen?”

Gaandeweg veranderde dat. Niels stelde zijn verwachtingen bij en ontdekte dat hij zelf ook iets kon toevoegen aan de samenwerking, bijvoorbeeld door meer structuur aan te brengen. Tegelijkertijd leerde hij van de andere manier waarop zijn groepsgenoten naar opdrachten en gesprekken keken. “Daar hebben we in de loop van de opleiding een modus in gevonden. We hebben elkaar daarin wel gevonden.”

Ook waardevol als je geen coach wil worden

Volgens Niels is de opleiding niet alleen geschikt voor mensen die daadwerkelijk coach willen worden. Juist leidinggevenden kunnen veel hebben aan coachende vaardigheden. In zijn eigen werk ziet hij hoe belangrijk het is om te kunnen schakelen in de manier waarop je met mensen omgaat.“Je kunt niet altijd direct zijn. Soms moet je mensen ook kunnen coachen om beter te worden, anders raak je ze kwijt of worden ze initiatiefloos.”

Ook voor mensen die van nature veel praten en minder snel luisteren, kan de opleiding waardevol zijn. Dat herkent Niels bij zichzelf. “Ik was van nature niet zo’n goede luisteraar. Dat heb ik echt geleerd.” Juist dat maakte de opleiding voor hem belangrijk: hij leerde luisteren zonder meteen te willen invullen, oplossen of sturen.

Zijn advies aan twijfelaars is om voorbij de vooroordelen over coaching te kijken. “Coaching wordt soms als zweverig gezien, of alsof je daarna iedereen advies gaat geven over alles. Maar dat is niet hoe ik het heb geleerd.” Voor Niels draait coaching juist om vertragen, luisteren en de ander helpen zelf helderheid te krijgen. Niet door het antwoord te geven, maar door de juiste vragen te stellen. “Uiteindelijk doe je het om jezelf te ontwikkelen en om anderen verder te helpen.”