C bij avond

Gepersonaliseerd onderwijs toepassen? Teach as you preach!

Traditioneel klassikaal onderwijs verliest terrein aan gepersonaliseerd leren. De achterliggende theorie is dat leerlingen verschillend leren. Niet de lesstof maar de leerling moet leidend zijn. Maar hoe pas je gepersonaliseerd leren toe in jouw eigen praktijk?

Jarise KaskensDe rol van de docent verandert. In de master Educational Needs van hogeschool Windesheim krijgen leraren zelf gepersonaliseerd les. Om het onderwijskundig toe te leren passen in hun eigen klas. Een interview met onderzoeker en hoofddocent Jarise Kaskens. 

Waarom stellen jullie gepersonaliseerd leren centraal in de master Educational Needs. Heeft het traditionele onderwijs zijn langste tijd gehad?

We vinden het belangrijk om als opleiding voorloper te zijn op gebied van toekomstgericht onderwijs. Teach as you preach, is ons motto. We zien dat het merendeel van de huidige leraren en studenten op de pabo’s zelf klassikaal onderwijs hebben genoten. Je neemt je eigen onderwijs vaak onbewust als voorbeeld. Decennia lang is er klassikaal lesgegeven, dat is sterk geworteld. Klassikaal onderwijs hoeft vernieuwing ook niet in de weg te staan. Een leraar met een groep van dertig kinderen, kan nog steeds klassikaal uitleg en instructies geven. Bij gepersonaliseerd onderwijs gaat het om betekenisvol leren. Je zoekt als docent aansluiting bij de belevingswereld en interesses van leerlingen en put daarbij uit een rijke verscheidenheid aan werkvormen. Om de leerkracht daarin bij te scholen, moeten ze ook zelf ondervinden wat gepersonaliseerd leren is. In de master Educational Needs staan ze model voor het onderwijs dat ze in hun eigen klas gaan geven. En leren ze als docent een onderzoekende rol aan te nemen. Dit is ontstaan vanuit de leerroute Gepersonaliseerd en toekomstgericht leren en onderliggende principes worden nu steeds meer toegepast in alle leerroutes van de master.

Dan moeten de scholen, waar deze docenten werken, wel openstaan voor vernieuwing?

Het volgen van de master Educational Needs kan er juist toe bijdragen om nieuwe werkwijzen uit te proberen. Leraren krijgen meer vertrouwen in hun eigen professionaliteit. Er zijn inderdaad leraren die huiverig zijn voor nieuwe lesvormen. Ze werken volgens een vaste methode en wijken daar niet van af. Bang om afgerekend te worden door de inspectie. Maar de kwaliteit van het onderwijs gaat er juist op vooruit als je nadenkt of het nuttig en nodig is wat je doceert. We moeten ons onderwijs toekomstbestendig laten zijn. Vaardigheden als kritisch denken, het samen opbouwen van kennis worden ook op de arbeidsmarkt gevraagd. Door leerlingen actief bij hun leerdoelen te betrekken en hen medeverantwoordelijk te maken voor hun leerproces, bevorder je hun motivatie.

Hoe kun je als leerkracht ontdekken wat een leerling nodig heeft om goed te leren?

Als een leraar gepersonaliseerd onderwijs geeft, is het van belang om goed te onderzoeken wie de leerlingen zijn en wat ze nodig hebben om zich te ontwikkelen. Leerlingen moeten ook bij zichzelf ontdekken hoe ze tot leren komen. Dat gaat niet vanzelf. Vanaf jonge leeftijd kan een onderzoekende en nieuwsgierige houding worden gestimuleerd. Als leraar kun je leerlingen daarin activeren door ze gerichte vragen te stellen. In het onderwijs zijn regelmatig effectieve voorbeelden te zien. Denk aan scholen waar kinderen daadwerkelijk  voice en choice hebben, oftewel inspraak en keuze in hun leren. Leraren bepalen samen met de leerling de leerdoelen. Ze spreken bijvoorbeeld af dat ze de rekenstrategie 1 keer meer gaan inzetten bij  het oplossen van moeilijke tafelsommen zoals 6 keer 8.

Gepersonaliseerd onderwijsGepersonaliseerd leren betekent niet per se dat je je les op verschillende niveau’s aanbiedt. Het is het format dat je aanpast om te zorgen dat de kennis bij een leerling beklijft. Bij het ene kind past oefenen met apps bijvoorbeeld beter. De ander wil informatie uitschrijven, omdat dit hem of haar helpt in het denkproces. Kinderen die juist visueel ingesteld zijn, willen graag een filmpje kijken waarin de lesstof nog een keer herhaald wordt. De docent biedt meer middelen en keuzeactiviteiten aan, zodat een leerling de methode kan kiezen die helpt bij het leren.
De individuele leerling motiveren vergt ook een andere manier van toetsen. Een standaard toets meet bijvoorbeeld wel het niveau van een leerling, maar zegt nog niets over het leren en denken van deze leerling. Het kan juist effectief zijn om tussentijdse ontwikkelingsfeedback te geven aan de leerling in plaats van een toets met een cijfer.

Hoe hebben de leraren die de master Educational Needs volgen vorm gegeven aan gepersonaliseerd leren?

De leraren die onze opleiding volgen, gaan net zoals wij dat bij het ontwikkelen van deze master doen, stapsgewijs te werk. Ze zetten bijvoorbeeld een pilot uit in de school om aan gepersonaliseerd leren vorm en inhoud te geven. Denk bijvoorbeeld aan het inzetten van coachgesprekken of het stimuleren van onderzoekend en ontwerpend leren dat aansluit bij de leervragen van leerlingen. Ook experimenteren ze met formatieve evaluatievormen, waarbij ze doorlopend informatie verzamelen over de leerresultaten van leerlingen. Die evaluaties zijn zinvol voor de lesvoorbereiding en als feedback. In de master Educational Needs leren de deelnemende docenten geleidelijk hoe ze onderwijsinnovatie kunnen inzetten in hun eigen onderwijspraktijk en welke rol ze daarin kunnen spelen. Het waarom en het fundament van hun handelen krijgt daarbij expliciet aandacht.

Wil jij meer bagage om gepersonaliseerd leren toe te passen in jouw praktijk?

Download dan onze brochure voor meer informatie. Of neem contact op met een van onze lesplaatsen.