Nominatie voor ‘Vrouw in de Media Award’ als compliment voor praktijkgericht onderzoek

Birgit Pfeifer is genomineerd voor ‘Vrouw in de Media Award 2025’ van de provincie Overijssel, omdat zij haar expertise afgelopen jaar in de media inzette voor het voorkomen van schoolaanslagen. Uiteindelijk ging de award voor provincie Overijssel naar Ida Besten en de landelijke Media Award wordt halverwege maart bekend gemaakt. De nominatie op zichzelf was al een eer voor Birgit én een mooie erkenning voor praktijkgericht onderzoek op het hbo en mbo.

Existentiële nood en zingeving

In het promotieonderzoek School shootings: existential concerns and implicit Religion(opent in nieuw tabblad) van Birgit keek ze naar de zoektocht naar zingeving en het gevoel van zinloosheid bij jongeren dat voortkomt uit existentiële nood. Want daar, zo onderzocht Birgit, ontstaat radicalisering tot geweld.

“Het begint vaak als een zoektocht naar betekenis en erbij horen, maar deze zoektocht kan een gevaarlijke richting inslaan,” legt Birgit uit. “Jongeren willen zich erkend en gezien voelen. Als ze dat thuis, op school of in hun omgeving niet ervaren, gaan ze ergens anders zoeken. Vooral jongeren die zich mentaal kwetsbaar, eenzaam of buitengesloten voelen, zijn gevoelig voor groepen die hen aandacht, duidelijke antwoorden en een sterk wij-gevoel bieden. Extremistische groeperingen en online communities spelen daarop in. Ze bieden schijnbaar houvast en verbondenheid, maar sturen jongeren tegelijk steeds verder richting radicale ideeën en soms zelfs geweld.”

Met haar niche-expertise op dit onderwerp, Birgit is in Nederland de enige die hierop gepromoveerd is, werd ze gevraagd om in de media te spreken over het voorkomen van schoolaanslagen en werkte mee aan de Handreiking ter preventie van schoolaanslagen van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. “Aan de eerste handreiking in 2013 heb ik ook meegewerkt. Inmiddels is er nieuwe kennis en hebben we nieuwe uitdagingen,” vertelt Birgit over de nieuwe handreiking. “We hebben deze keer goed gekeken naar social media en hoe deze kunnen bijdragen aan gewelddadige radicalisering.”

De handleiding is gratis te downloaden(opent in nieuw tabblad)

Mentale gezondheid jeugd 

Bij de lectoraten Inclusieve Leeromgeving en GGZ & Samenleving van Hogeschool Windesheim werkt Birgit als senior onderzoeker aan inclusief onderwijs en de mentale gezondheid van jongeren. Hoewel deze thema’s op het eerste gezicht verschillen van het voorkomen van schoolaanslagen, liggen er vergelijkbare onderliggende vraagstukken aan ten grondslag.

“Bij het lectoraat Inclusieve Leeromgevingen werken we aan de school als een plek waar kinderen gezien worden. De mentale gezondheid van kinderen en jongeren is daarbij een belangrijk uitgangspunt,” legt Birgit uit. “Het is belangrijk dat professionals verder kijken dan het oppervlakkige gedrag en hun leerlingen écht leren kennen. Alleen dan kun je op tijd signaleren waar een kind mee worstelt en hoe de groepsdynamiek zich ontwikkelt.”

“We proberen op scholen ook meer aandacht te geven aan zingevingsvragen in de les. Dat is niet alleen de verantwoordelijkheid van de docent,” aldus Birgit. “Uit recent onderzoek blijkt bijvoorbeeld dat veel kinderen bang zijn voor een oorlog in Nederland. Dat is een nieuwe en zorgwekkende ontwikkeling. Het is belangrijk om daar ruimte voor te maken en het gesprek over aan te gaan.” 

“Als kinderen zich gezien en gewaardeerd voelen op school, verkleint dat de kans dat ze hun houvast zoeken in gewelddadige ideologieën. Met zingeving bedoel ik niet alleen religie, maar breder: het ervaren dat je leven betekenis heeft, dat je ergens bij hoort en dat je toekomstperspectief ziet.” 

Ervaringskennis professioneel inzetten

Vanuit het lectoraat GGZ & Samenleving werkt Birgit aan een onderzoeksvoorstel om ervaringsdeskundigheid ook in het onderwijs in te zetten. In de GGZ is het al gebruikelijk dat ervaringsdeskundigen hun persoonlijke ervaringen professioneel inzetten ter ondersteuning van anderen. Die werkwijze zou ook in het onderwijs benut kunnen worden, bijvoorbeeld door docenten of andere professionals.

“Docenten dragen niet alleen vakinhoudelijke en didactische kennis met zich mee, maar ook eigen levenservaringen,” vertelt Birgit. “Ervaringskennis, bijvoorbeeld over het doormaken van een crisis, gevoelens van eenzaamheid of somberheid, kan een waardevolle en volwaardige bron van pedagogische kennis zijn. Mits zorgvuldig ingezet, kan die kennis jongeren helpen zich begrepen te voelen en perspectief te zien. Wel vraagt dit om training: wat deel je, wanneer, en op welke manier zodat het daadwerkelijk bijdraagt aan de ontwikkeling van leerlingen?” 

“We ontwikkelen op Windesheim nieuwe kennis, maar vinden het minstens zo belangrijk dat die kennis iets betekent voor de praktijk,” zegt Birgit. “Deze nominatie laat zien dat ons praktijkgericht onderzoek daadwerkelijk doorwerkt in het onderwijs en de samenleving. Dat voelt als een waardevolle erkenning.” 

Media Award 2025

De Media Award Overijssel van 2025 ging naar Ida Besten. Zij zette zich afgelopen jaar in de media in voor het mentale welzijn van boeren en hun gezinnen. Een belangrijk vraagstuk wat eveneens aandacht moet krijgen. Ze kreeg deze onderscheiding op basis van publieksstemmen.

Halverwege maart 2025 maakt een vakjury de landelijke winnaar bekend uit de selectie van 36 vrouwen.