Opinie: Als wij de kleine opleidingen niet overeind houden, merken scholen dat direct in de klas

Opiniestuk door Bart-Jan Wolters, directeur Educatie van domein Bewegen en Educatie, hogeschool Windesheim

17-06-2026

Het lerarentekort in het voortgezet onderwijs is geen abstract probleem meer. In vakken als Nederlands, Duits, wiskunde en de bètavakken wordt het steeds lastiger om vacatures te vervullen. Dat raakt direct de kwaliteit en continuïteit van onderwijs in onze regio.

Tegelijk is het beeld minder eenvoudig dan vaak wordt geschetst. Wij leiden als hogeschool op voor de regio. En de regio heeft nog steeds leraren nodig, maar niet per se méér dan wij, samen met andere opleiders, opleiden. Het echte probleem zit in de verdeling. Juist in vakken als Duits, Frans, wiskunde, natuurkunde en het technisch beroepsonderwijs zijn de tekorten groot. En laat dat nu vaak de kleinere opleidingen zijn.

Dat is de paradox waar we mee te maken hebben. De vakken waar de behoefte aan leraren het grootst is, trekken relatief weinig studenten. Daardoor staan juist de opleidingen die essentieel zijn voor de arbeidsmarkt onder druk.

Neem een opleiding als Duits. De studentenaantallen zijn relatief klein, terwijl scholen moeite hebben om bevoegde docenten te vinden. Iedere afgestudeerde docent Duits maakt daarom direct verschil voor meerdere scholen in de regio. Hetzelfde geldt voor vakken als wiskunde, natuurkunde en Frans. Opleidingen die van grote waarde zijn voor de arbeidsmarkt, maar door hun beperkte omvang ook kwetsbaar. Dat maakt het behoud ervan niet alleen een opleidingsvraagstuk, maar een regionale verantwoordelijkheid.

Als hogeschool voelen wij daarin een duidelijke verantwoordelijkheid. Scholen in en rond Zwolle rekenen op ons. Daarom investeren wij niet alleen in het behoud van deze opleidingen, maar ook in nieuwe manieren om ze toekomstbestendig te organiseren.

We ontwikkelen ons aanbod steeds door om te blijven aansluiten op de praktijk van vandaag én morgen. Daarnaast maken we het mogelijk dat studenten dubbele lesbevoegdheden, zoals alo-pabo, kunnen behalen, waardoor zij breder inzetbaar zijn in het onderwijs. We maken het eenvoudiger om via een kopopleiding alsnog leraar te worden, bijvoorbeeld voor mensen met een achtergrond in een taal- of bètavak. Ook investeren we in zij-instroom, zodat professionals uit andere sectoren de overstap naar het onderwijs kunnen maken.

Daarnaast bouwen we aan een onderwijsinfrastructuur die ook op de lange termijn robuust blijft. We versterken de verbinding tussen opleidingen, zodat studenten makkelijker kunnen doorstromen tussen associate degree-, bachelor-, master- en professionaliseringstrajecten. We ontwikkelen flexibelere curricula, creëren bredere instroomroutes en maken het eenvoudiger om eerder opgedane kennis en ervaring mee te nemen in een opleidingstraject.

Voor opleidingen met een beperkte instroom is dat van groot belang. Door vakdidactische expertise slimmer te organiseren, gezamenlijke onderdelen te ontwikkelen en opleiders breder inzetbaar te maken, vergroten we de continuïteit van opleidingen die voor de regio onmisbaar zijn. Ook investeren we in doorlopende leerlijnen, van initiële opleiding tot Leven Lang Ontwikkelen, zodat onderwijsprofessionals zich gedurende hun loopbaan kunnen blijven ontwikkelen.

Daarnaast zoeken we nadrukkelijk de samenwerking op met scholen, onderwijsregio's en andere hogescholen, omdat we samen verantwoordelijk zijn voor een sterke regionale onderwijsinfrastructuur. Door expertise, capaciteit en opleidingsmogelijkheden te verbinden, kunnen we ook opleidingen met lage instroom vitaal houden.

Onze ambitie is helder: ook in een regio met demografische krimp willen we ervoor zorgen dat studenten zich kunnen blijven opleiden tot docent in tekortvakken en dat scholen kunnen blijven rekenen op goed opgeleide professionals. Niet alleen vandaag, maar ook over tien jaar.

Want als we deze opleidingen verliezen, verliezen we meer dan een opleiding. Dan verliezen we vakexpertise, opleidingsmogelijkheden voor toekomstige leraren en uiteindelijk de kwaliteit en toegankelijkheid van onderwijs in onze regio.

Daarom maken wij ons hard voor onze opleidingen. Niet omdat ze klein zijn, maar omdat ze van grote waarde zijn voor de leerlingen, scholen en gemeenschappen die ervan afhankelijk zijn.