Conferentie: Meer Mens met Migratie?

Burgerschapseducatie, persoonsvorming als (wereld) burger

Workshopleider: Jannie Lensen-Botter

Jannie Lensen-Botter is hogeschool hoofddocent en docent in de post-HBO burgerschapseducatie coördinator. 

Burgerschapseducatie is onderwijs waarin leerlingen (primair, voortgezet en speciaal onderwijs) en mbo studenten leren hoe democratische waarden in de maatschappij worden vormgegeven. Het gaat daarbij om principes als vrijheid, gelijkwaardigheid, solidariteit en respect voor diversiteit. Door leerlingen te stimuleren actief deel te nemen aan de samenleving, ontwikkelen zij de vaardigheden en houding die nodig zijn om als betrokken burgers hun bijdrage te leveren.

In deze workshop verkennen we de meest recente ontwikkelingen rondom burgerschapseducatie binnen de Nederlandse context. Sinds de vernieuwde wettelijke kaders en concept kerndoelen voor basis- en voortgezet onderwijs en de hernieuwde kwalificaties in het middelbaar beroepsonderwijs is er steeds meer aandacht voor het creëren van een samenhangend en doordacht curriculum dat zowel kennis als vaardigheden integreert. Scholen staan voor de uitdaging burgerschap niet te zien als een losse activiteit, maar als een doorlopende leerlijn die verweven is met het dagelijkse onderwijs en de schoolcultuur.

Daarnaast onderzoeken we hoe burgerschapseducatie duurzaam kan worden ingebed. Dit betekent dat scholen een visie ontwikkelen die breed gedragen wordt door het team, dat er ruimte is voor reflectie en dialoog, en dat leerlingen actief worden betrokken bij besluitvorming en maatschappelijke vraagstukken. Zo draagt burgerschapseducatie bij aan een positieve en democratische samenleving.
 

Culturally Sensitive Thinking and Acting

Workshopleader: Godian Ejiogu

Please note, this workshop is in English. 

Godian Ejiogu is a theologian and chaplain from an African background. He specialized in chaplaincy for people of African heritage and migrant roots. He worked for many years in the Roman Catholic parish in Amsterdam and later served as a city pastor in Amsterdam and Rotterdam under both bishops. Since 2013, he has worked at Peace Servant, his own company as a chaplain for migrants. He is a writer, publisher, and coach/counselor.

Just as fish have water, people have culture. Fish see water as a safe place, so self-evident that they are unaware of it until they are taken out of the water. When you encounter another culture, you become more aware of your own. 

The world is changing rapidly, and people from diverse cultural backgrounds are mixing at an increasing pace. This makes it increasingly important to understand this process so you can navigate what is happening around you. This is particularly true for professionals working in the social domain. 

Culture is not just about ethnicity. People of different ages, lifestyles, social experiences, and gender identities develop their own cultural norms and customs. Every encounter offers an opportunity to learn, whether consciously or unconsciously. This learning process influences your behavior; it changes you.

In this workshop, we consciously engage with this learning process. The goal is for participants to better understand, recognize, interpret, and discuss the role culture plays in encounters. When people are treated fairly and human dignity is central, quality of life improves.

 

De ene migrant is de andere niet

Workshopleiders: Andrea Damacena Martins en Aysel Küçük Tunca

Andrea Damacena Martins is cultureel antropoloog. En Aysel Küçük Tunca is chemicus.

In deze workshop presenteren Aysel Küçük Tunca en Andrea Damacena Martins (een deel van) hun biografie aan de hand van (positieve/negatieve) ‘ontregelende momenten’ in de afgelopen jaren. Deelnemers worden uitgenodigd zich middels symbolen te verbinden met een van de aspecten van die tijdlijnen. 
Andrea Damacena verheldert vervolgens aan de hand van deze twee tijdlijnen de verschillende ‘typen’ migranten die in Nederland leven. Vervolgens maken de deelnemers op een gelijksoortige manier hun eigen tijdlijn. In tweetallen bespreken de deelnemers hun tijdlijn, middels symbolen op zoek naar overeenkomsten en verschillen en de betekenis daarvan voor het samen leven in de Nederlandse pluarel samenleving.

Migrantenouderen in verzorgingshuizen

Workshopleider: Hatice Kursun

Hatice Kursun is Islamoloog en docent Theologie en Levensbeschouwing Windesheim Zwolle.

In deze workshop vertelt Hatice een persoonlijk verhaal; het verhaal van haar vader.

De vader van Hatice kwam begin jaren zeventig van de vorige eeuw vanuit Turkije naar Nederland om hier te werken en een toekomst op te bouwen voor zijn gezin. Hij begon als migrant met hoop, doorzettingsvermogen en het idee terug te keren naar Turkije. Maar het leven liep anders. Nederland werd zijn thuis, of in ieder geval de plek waar zijn kinderen opgroeiden en zijn leven zich afspeelde.

Toen haar vader ouder werd en zorg nodig had, kwamen ze als familie voor moeilijke keuzes te staan. Wat betekent het om je vader toe te vertrouwen aan een verzorgingshuis? Hoe ga je om met verschillen in taal, cultuur en religieuze beleving binnen de zorg? En wat doet het met iemand die een leven lang zelfstandig en trots is geweest om nu afhankelijk te zijn van een systeem dat niet altijd aansluit bij zijn achtergrond?

In deze workshop neemt Hatice jullie mee in zijn ervaringen: de twijfels en de emoties, maar ook de momenten van verbinding en begrip. Vanuit het verhaal van haar vader reflecteren we samen op bredere thema’s rondom migrantenouderen in verzorgingshuizen: de rol van familie en verwachtingen binnen verschillende culturen, communicatie en taalbarrières en het belang van cultuursensitieve zorg.

Migratie in eigen land

Workshopleider: Metsje Krol

Metsje Krol is hogeschooldocent bij Windesheim in de bachelor en in de master opleiding. Daarvoor was ze werkzaam in het voortgezet onderwijs als docent mens- en maatschappijvakken. Ook is Metsje werkzaam geweest als jeugdwerker in diverse PKN kerken.

Wat doet migratie in eigen land met je. Zelf is Metsje op 17 jarige leeftijd verhuist van Drachten naar Amsterdam. In deze workshop plaatst Metsje een aantal ervaringen in een breder theoretisch perspectief en kijkt ze terug op positieve en negatieve gevolgen van migratie.

In de workshop gaan jullie zelf aan de slag met het trekken van lijnen naar jullie eigen biografie.

Navigating inter-group polarization with educational interventions: Past lessons and future challenges

Workshopleader: Dr. Semiha Bekir

Dr. Semiha Bekis is Assistant Professor in the department of Pedagogy in Diverse Societies at Utrecht University, coordinator of the Master's program Youth, Education and Society, and founder of ISPED, the research Network of Islamic Pedagogies and Education.

This workshop will present five main categories of educational interventions that have been implemented in variety of countries around the world with the goal to counter polarization between different groups. These categories are interventions that target:

• reconciliation and peaceful co-existence
• intergroup contact,  
• the re-structuring of problematic identifications 
• intergroup dialogue interventions and
• (global) citizenship education programs that normalise disagreement and teach productive conflict.

The workshop will enables the participants to compare different approaches to polarisation, the theories of change of the different interventions, and contextual factors that need to be taken into account in order to achieve positive impact.

Besides offering an overview of the lessons we can learn about what works when it comes to bridging divides and negotiating differences in classrooms, the workshop will invite the participants to map future challenges based on their own experiences and the current socio-political developments. The workshop will have an interactive format in which participants will brainstorm together on possible solutions for addressing polarization by integrating the insights from the presentation. 

Nederlandse moslims, eeuwige nieuwkomers?

Workshopleider: Kamel Essabane

Kamel Essabane is oprichter en voorzitter van het Moslim Archief. Een cultureel-educatieve instelling die zich richt op het behoud en tentoonstellen van Nederlands moslimerfgoed. Daarnaast promoveert hij aan de Radboud Universiteit op het thema islamitisch godsdienstonderwijs en de relatie met burgerschapsvorming op islamitische basisscholen in Nederland.

In deze interactieve workshop, verzorgd door Kamel Essabane van het Moslim Archief, onderzoeken we een hardnekkige vraag: waarom worden moslims in Nederland zo vaak gezien als ‘nieuwkomers’, zelfs wanneer hun geschiedenis hier generaties teruggaat?

Veel Nederlanders associëren moslims vooral met recente migratie. Maar islam en moslims maken al eeuwenlang deel uit van de Nederlandse geschiedenis – via handel, koloniale relaties, arbeidsmigratie en bekering. Wat betekent het om telkens opnieuw als ‘de ander’ te worden gezien, terwijl je hier thuis bent? En wat zegt dat over onze ideeën van wie er werkelijk bij hoort in Nederland?

Aan de hand van historische bronnen, persoonlijke verhalen en actieve werkvormen ontdekken deelnemers hoe diep en divers de aanwezigheid van moslims in Nederland is. We verkennen de interne diversiteit van moslims – cultureel, etnisch, religieus en sociaal – en staan stil bij beeldvorming en vooroordelen. Waar komen ze vandaan? Hoe werken ze door in onderwijs, media en dagelijkse interacties?

We kijken niet alleen naar de beweging van Nederlanders met een migratieachtergrond, maar ook naar de beweging die gevraagd wordt van de dominante groep. Via reflectieve oefeningen ervaren deelnemers hoe identiteit, erkenning en ‘thuis voelen’ relationeel zijn: ze ontstaan in ontmoeting.

Deze workshop is bedoeld als eyeopener: informatief, confronterend en verbindend. Met ruimte voor dialoog, zelfonderzoek en nieuwe perspectieven.
 

Onderwijs in anders-zijn

Workshopleider: Dr. Erik Renkema

Dr. Erik Renkema is adviseur identiteit bij Verus: vereniging voor geïnspireerd onderwijs. Heel graag trekt hij op met scholen waar uitdagende vragen over identiteit, levensbeschouwelijk onderwijs en burgerschapseducatie worden gesteld. Met theatrale vormen, verhalen en praktische inzichten brengt hij zijn deskundigheid als voormalig leerkracht en HBO-docent/-onderzoeker in. Met name stimuleert hij onderwijs dat de levensvragen en -antwoorden van leerlingen centraal stelt en dat de kracht van mooie verhalen omarmt. Hij werkt vanuit de vele overeenkomsten tussen openbare en confessionele scholen.

Alle Nederlandse scholen hebben de opdracht burgerschapsonderwijs te verzorgen. Dit betekent dat onderwijsprofessionals leerlingen leren kennis van en respect voor allerlei verschillen te ontwikkelen. Leerlingen dienen zich vanuit een persoonlijke identiteit respectvol tot de ander te verhouden. Die ander is de medeleerling, maar ook de onbekende in de Nederlandse en wereldwijde samenleving. Vanuit welke levensbeschouwelijke overtuigingen kan dit door het onderwijs vorm worden gegeven en welke praktijken passen hier wel of niet bij?

Religieuze levensbeschouwing en/in burgerschapsvorming

Workshopleiders: Ibrahim Kurt en Ina ter Avest

Ibrahim Kurt en Ina ter Avest zijn beide docent bij IDEIS en em. lector Onderwijs en Levensbeschouwing.

In deze workshop gaan we op Zoek naar een Eigen Levensoriëntatie temidden van een Veelheid aan Interpretaties. Met de lessenserie ZELVI creëert een docent een veilige ruimte waarin leerlingen hun eigen positionering ten aanzien van religie/levensbeschouwing verkennen, in dialoog met klasgenoten. Na een korte introductie van deze lessenserie zoomen we in op de les over identiteit. Centraal in die les staat het begrip ‘meerstemmig zelf’, en de affectieve betrokkenheid op aspecten van burgerschap in de Nederlandse plurale samenleving. 

De deelnemers van de workshop onderzoeken de eigen relatie tot migratie en burgerschap. Op een speelse manier kijken ze vervolgens naar de betekenis daarvan voor het eigen ‘meerstemmig zelf’ en dat van de ander, en verkennen ze in dialoog wisselende posities ten opzichte van migratie.