Studenten voor X

Eerste fase actieonderzoek: veel ervaringsdeskundigheid bij zorgpersoneel

De eerste opbrengst van het RAAK! actieonderzoek Ervaringsdeskundigheid is dat er een duidelijker beeld is van het potentieel aan ervaringsdeskundigheid bij het zorgpersoneel.

Het actieonderzoek dat sinds februari 2017 onder leiding van Windesheim samen met hogeschool Utrecht en het VU-Medisch Centrum wordt uitgevoerd met vijf grote zorginstellingen, heeft een duidelijk doel. Dat is het beter benutten van ervaringskennis en ervaringsdeskundigheid van de zorgmedewerkers en het creëren van een praktijk waarin dat gebeurt. Projectleider Alie weerman: ‘We leggen graag verbinding. We willen op een open manier werken en bijdragen aan zowel regionale als landelijke vraagstukken en dilemma’s op het gebied van ervaringskennis.’ De eerste fase van het actieonderzoek is inmiddels afgerond. Naast een aantal organisatorische bewegingen en actieplannen die de voorwaarden kunnen scheppen voor veranderingen die in augustus starten, is er nu een duidelijker beeld van de potentiële kracht aan ervaringsdeskundigheid die bij medewerkers aanwezig is.

Voor- en nadelen

Een eerste inventarisatie schetst een situatie waarin ongeveer vijfenveertig procent van de medewerkers aangeeft zelf te maken heeft (of heeft gehad) met stoornissen, verslaving, trauma, geweld of beperkingen. Alie Weerman: ‘Als we onze blik iets verruimen en ook de naaste omgeving van de medewerkers meenemen, spreken we van een percentage van tachtig procent.’ Ervaringskennis heeft volgens zorgmedewerkers zowel voor- als nadelen. De kennis helpt hen in hun werk maar kan ook belastend zijn. Cliëntenraden zien overeenkomstige voor- en nadelen. 

Ervaringskennis nog weinig ingezet

Het werkveld maakt nog weinig gebruik van ervaringskennis van reguliere medewerkers. Volgens Weerman is het duidelijk dat openheid en zelfonthulling bij medewerkers niet ‘zo maar’ gaat. ‘We komen stigmatisering en schaamte tegen. Organisaties, cliënten en collega’s moeten wennen aan medewerkers die – als dat gepast is – laten merken dat ook zij kampen met ziekte, geweld, psychiatrische problemen, angsten, verslavingen of  trauma’s. Dit vraagt om een cultuurverandering.’ Volgens de projectleider zal de toekomst uitwijzen welke weerstanden, activiteiten en vernieuwingen er moeten plaatsvinden voor ervaringskennis zijn weg kan vinden. ‘Het is leuk en spannend en er gebeurt van alles wat we van te voren niet konden bedenken.’

Het onderzoek

Het onderzoek van Windesheim, Hogeschool Utrecht en het VU-Medisch Centrum is in februari 2017 gestart dankzij een RAAK!-subsidie. Vijf zorgorganisaties – Dimence, GG-Net, MEE Veluwe IJsseloevers, RIBW-GO en Trajectum, werken hieraan mee. Elke betrokken organisatie heeft een ontwikkelteam met een interne projectleider. De onderzoeksgroep bestaat uit Simona Karbouniaris (HU), Kike de Jong, Rikkie Overbeek en Alie Weerman (projectleider). Het VU-medisch centrum adviseert bij het benutten van ‘arts based research’, creatieve vormen van expressie als kennisontwikkeling. Daarnaast spelen ook studenten een rol: er zijn inmiddels negen afstudeeronderzoeken afgeleverd die een relatie hebben met ervaringsdeskundigheid.  

Vragen over het onderzoek? Je kunt ze stellen via een e-mail naar raakervaringsdeskundigheid@windesheim.nl.