Twee studenten met telefoon buiten X
3 jun

Theologie Studiedag: Forens tussen acceptatie en confrontatie

“ De theoloog als grensganger” is het jaarthema van de opleidingen Theologie en levensbeschouwing van Windesheim. Deze studiedag op vrijdag 3 juni 2016 vormt de afsluiting van dit thema.

​Door SKGV is aan deze studiedag 2 PE-studiepunten toegekend. 

Sprekers

Frank Bosman (cultuurtheoloog) gaat in op kansen en valkuilen van de theoloog als grensganger. Karin Amamoetkrim (schrijfster) gaat in op de woorden confrontatie en acceptatie die samenhangen met dialogisch leven.

Meer over de sprekers:

Frank G. Bosman, cultuurtheoloog

Theoloog als grensganger
De moderne theoloog is een dubbele grensganger. Hij moet zijn weg zien te vinden in academie, kerk en wereld. De moderne theoloog is wetenschapper, gelovige en burger tegelijk. Hij moet daarom ook drietalig zijn. Hij spreekt de taal van de academie met zijn nadruk op objectiviteit, rationaliteit en empirie. Hij spreekt de taal van de kerk met zijn voorliefde voor Grote Woorden als liefde, genade en verlossing. En hij spreekt de taal van de burgerlijke samenleving die graag zichzelf ziet als verlicht, tolerant en seculier.
De drie domeinen – academie, kerk en samenleving – hebben elkaars taal verleerd, en staan zelfs wantrouwig tegenover elkaar. De academie verwijt de samenleving vooral te drijven op irrationele onderbuikgevoelens, en de kerk dat zij stug blijft geloven in een God die wetenschappelijk al lang buiten werking is gesteld. De kerk op haar beurt, verwijt de samenleving te zijn ontaard in een orgie van egoïsme en hedonisme, en de academie dat zij het begrip ‘waarheid’ in de uitverkoop heeft gedaan. De samenleving, ten derde, meent dat kerk en geloof alleen maar geweld hebben veroorzaakt, en de academie dat zij zichzelf heeft opgesloten in haar eigen ivoren toren.
Ga er maar aan staan. Hoe moet de moderne theoloog met deze spanningen omgaan? Hoe kan hij zo spreken dat hij in alle drie de domeinen verstaan wordt? Hoe kan precies als theoloog laten zien dat academie, kerk en samenleving elkaar nodig hebben?

Dr. Frank G. Bosman, cultuurtheoloog
www.frankgbosman.nl
06 24 99 64 59

Karin Amatmoekrim, letterkundige en schrijver

 Over haar fictie wordt gezegd dat Amatmoekrims personages vaak net buiten de groep vallen en in meerdere opzichten buitenstaanders zijn. Daarmee lijkt ze de verhouding tussen de eigen binnenwereld en de maatschappelijke context te onderzoeken. In haar beschouwende stukken vraagt de schrijver zich af in hoeverre de vrijheid van het individualistische aan iedereen even ruim gegund is.
 In een korte lezing, gevolgd door een vraaggesprek met het publiek, staat Amatmoekrim stil bij het dialogisch bestaan van een schrijver, de positie die zij persoonlijk kiest, de discours die is ontstaan in een Nederland dat worstelt met een snel veranderende multiculturele wereld, en in hoeverre de actuele werkelijkheid zijn weerslag vindt in de literatuur.

Karin Amatmoekrim (Paramaribo, 1976) publiceerde tot nu toe vijf romans waaronder Het gym (2011) en De man van veel (2013) en schrijft met enige regelmaat beschouwende stukken voor o.a. De groene Amsterdammer en NRC/Handelsblad. Ze neemt dit jaar plaats in de jury van de PC Hooft-prijs en de Bob den Uyl-prijs.

(Foto aan de rechterkant: tekening op muur in Bethlehem)

Thema'sTekening op de muur in Bethlehem

Tijdens deze studiedag staan we stil bij diverse ontwikkelingen in de samenleving die een appèl doen op de HBO theoloog/ levensbeschouwelijk agogisch werker om hierin een positie te bepalen. 

Thema's die aan bod komen op deze dag zijn o.a. :

  • spanningen/conflicten in de wereld
  • gender diversiteit
  • het vreemde en het vertrouwde 
  • levensbeschouwelijke pluriformiteit    

Waar sta je, met het oog op je eigen identiteit en met aandacht, empathie voor opvattingen, denkbeelden die je“ vreemd“ zijn.  Dit wordt ingestoken vanuit de overtuiging dat dialoog niet vrijblijvend is en elementen in zich draagt van openheid, zoeken, schuren en leidend tot verandering.

Hoe kunnen we onze eigen culturele (voor)oordelen, stereotypen en claims op (theologische) waarheid opschorten en handvatten krijgen om meer invulling te geven aan een dialogisch bestaan. 

We willen studenten, oud -studenten en docenten en andere geïnteresseerden inspireren om kennis op te doen, inzichten met elkaar te delen en het onderling contact met elkaar en de opleiding te versterken. We zien jullie graag op 3 juni.

Workshops

Tijdens de studiedag zijn twee workshoprondes. U kunt kiezen uit onderstaande workshops. Alle workshops zijn in beide rondes te volgen met uitzondering van 'Intentionele conversatie'. Deze wordt alleen in workshopronde 1 aangeboden.

Fitness voor verbeeldingskracht

Ieder mens heeft een uniek verhaal over zijn of haar levensbeschouwing, van orthodox tot atheïst, religieus of seculier. Dat verhaal kan confronteren of verbinden maar hoe dan ook heeft het de ruimte nodig. Als er geen ruimte voor verschil van mening is, is er ook geen dialoog mogelijk die tot nieuwe inzichten leidt. In de Pieter Gilles lezing getiteld “Wij zijn allemaal verschillend, u ook?” roept Rachida Lamrabet op om een houding van actief pluralisme te kweken en te proberen om door de ogen van de andere te kijken. Met andere woorden: om onze verbeeldingskracht wakker te maken en steeds verder te ontwikkelen. In je professionele rol als grensganger kun jij daarvoor ruimte scheppen. De theorie over conversational learning kan je daarbij helpen. In de workshop gaan we actief aan de slag met de volgende vragen: Wat prikkelt jouw verbeelding en hoe? Wat daarvan zit in de rugzak die je tijdens je werk meeneemt? Hoe schep je daarmee een constructieve ruimte voor tegenstrijdige verhalen?

Ine van Emmerik heeft van leren een levenskunst gemaakt die zij Extravaleren noemt. Daarover schreef zij o.a. Leren zonder vangnet (2013) Zij is jurist en psycholoog en werkt als organisatieontwikkelaar voor bedrijfsleven en overheid. Zij is de Nederlandse partner van Belieforama, een Europees programma voor onderwijs en religieuze diversiteit. Momenteel is zij als gastonderzoeker verbonden aan het platform Moral and Spiritual Guidance in Liquid Times van prof. Hans Alma, Universiteit voor Humanistiek.

Wie bezield wordt, trekt anderen mee (Rutger Kopland)

Alleen nog in workshopronde 1 te volgen.
In deze workshop gaan we op zoek naar waar het schuurt in de dialoog. Wat doe je als opvattingen tegenover elkaar staan?  We oefenen in het gebruik van de socratische methode van het ‘poëtisch argument’ . Wijsheid is niet alleen de rationaliteit maar ook de poëzie. Aan de hand van een tekst van Fukuyama worden de verschillende stadia doorlopen. Van het op overtuiging gerichte spreken, komen we via een  onderzoekend spreken waarin concentratie, leegte en het opschorten van oordelen centraal staan – naar een poëtisch spreken, waarin een waarheid gearticuleerd wordt van hoe het werkelijk is en wat je daarin raakt. Wat raakt je? Waar word je door getroffen, waar loop je warm voor, waar zit de hitte, de verontwaardiging of de bezieling? Alleen door je aandacht te richten op wat je in een kwestie aan het hart gaat kun je werkelijk je inzicht erin verdiepen en tot een ‘sensus communis’ (I. Kant) een gemeenschapszin in de oordeelvorming komen. 

Huib Zegwaart en Jan van Dijk, docenten aan de opleiding Theologie en Levensbeschouwing op Windesheim. 

Smokkelen als deugd, Theologie als nomadische praktijk

Na mijn opleiding beschikte ik over een stevige en volle rugzak ingepakt met theologisch weten, klaar om snel uitgepakt te worden mocht het nodig zijn. De wereld stelt vragen, jij hebt de antwoorden. De theoloog is een handelsreiziger in zin, op zoek naar afnemers.

Nee dus! Het kostte me een aantal jaren (ik leer traag), voordat ik besefte dat  theologen niet de burgers zijn van het Rijk Gods, ‘slechts op bezoek’ zijn in de wereld van de aardse beslommeringen. Theologen zijn burgers van de wereld van de aardse beslommeringen, geschokt door onrecht, levend met pijn en wanhoop, met vragen zonder antwoord. Theologen zijn grensgangers die struinen door het warrige grensgebied tussen zin en onzin, smokkelaars van zin en onzin. Zin en onzin zijn in elkaar verward. Het is aan theologen om in die verwarring sporen van zin te vinden en ervaringen van zin, doorgegeven in teksten en riten uiteen te rafelen en te verbinden met de situatie waarin je leeft.
Ik vertel in de workshop enkele leerzame voorvallen die me overkwamen in het oorlogsgebied op de door Israël bezette West Bank. Daarna trek ik daaruit conclusies voor de weg van de theologie. Achteraf bezien had ik die omweg over de West Bank nodig om te leren dat ik pas theoloog kan zijn als ik met lege handen durf te staan, hopeloos kan zijn met de moslims en christenen die daar wonen en hun kinderen moeten opvoeden middenin geweld en zonder hoop. Ik kreeg mijn theologische rugzak niet meer ingepakt, heb hem daar leeg gemaakt en mee naar huis genomen. Toen ik hem thuis open maakte bleken er ervaringen van zin in te zitten die me verrasten en waarmee ik toch verder kan. Langs de grens.

Thom Geurts (1956), systematisch theoloog, vakdidacticus voor religieus leren, lerarenopleider, docent en publicist (www.waardegerichtleren.nl).

De grens over. De geestelijk verzorger als bruggenbouwer

In deze workshop schetst André Mulder vier grensovergangen voor de geestelijk verzorger. De geestelijk verzorger moet dagelijks deze grenzen oversteken om zinvol en zichtbaar te kunnen werken. Soms is een grens redelijk makkelijk te passeren, soms lijkt er een grote kloof tussen het ene en het andere gebied te liggen en moet er een brug worden gelegd. De vraag die in vier groepen in deze workshop wordt opgepakt is: hoe bouw je een brug?
De bruggen moeten worden gelegd tussen:
- het levensverhaal van de cliënt en de pluraliteit aan levensvisies en zingevingsbronnen
- de taal van tradities en de publieke taal
- de leefwereld en de systeemwereld
- de discipline van geestelijke verzorging en andere disciplines in de zorg

André Mulder Lector Theologie & Levensbeschouwing
Kenniscentrum Educatie Christelijke Hogeschool Windesheim

Intentionele conversatie

In deze workshop van anderhalf uur gaan wij een dialoogmethode leren, uitvoeren en er ook een effectmeting over doen. Wat is het effect van een ‘intentionele conversatie’ volgens bepaalde basisregels, en wat gebeurt er als wij opzettelijk die regels omkeren? Maximaal 12 deelnemers. Van de deelnemers wordt verwacht: openheid in luisteren en spreken en de bereidheid de confrontatie aan te gaan zonder er in op te gaan.

Dr. Annewieke Vroom, universitair docent Comparatieve Godsdienstfilosofie aan de Faculteit Godgeleerdheid, Vrije Universiteit Amsterdam

Programma
09.30 - 10.00 uur Inloop 
10.00 uur Opening Marchien Timmerman, teamleider van de opleiding Theologie en levensbeschouwing
10.15 - 11.00 uur  Keynote1: Frank Bosman 
11.00 - 11.15 uur  Pauze
11.15 - 12.00 uur  Keynote 2: Karin Amamoetkrim
12.00 - 12.30 uur Muzikale bijdrage
12.30 - 13.30 uur  Lunch
13.30 - 14.30 uur Workshopronde 1
14.30 - 15.30 uur Workshopronde 2
15.30  -16.00 uur De uitdaging
16.00 - 16.30 uur

Borrel

Locatie

Windesheim Zwolle, H1-kantine.

Kosten

Student van Windesheim? Dan bedragen de kosten voor de studiedag €15,-.
Bent u medewerker van Windesheim of bent u extern dan betaalt u €25,- voor deze dag.

Aanmelden

Meld u direct aan via onderstaande button.

U kunt zich niet meer aanmelden voor deze activiteit.