Huidige en toekomstige (logistieke) kenmerken zuivelsector

Onderzoeksproject (afgerond) - In Noord- en Oost-Nederland vindt er relatief veel productie en export plaats in de zuivelsector. Een belangrijke pijler dus voor het Kernnetwerk Logistiek*. Maar hoe kunnen logistieke dienstverleners (LDV's) de zuivelsector in deze regio optimaal faciliteren en daarmee hun logistieke concurrentiepositie versterken?

Om antwoord te krijgen op deze vragen, hebben het KennisDC Logistiek Noordoost-Nederland en het Kenniscentrum Technologie van Windesheim een onderzoek uitgevoerd naar de logistieke kenmerken van de zuivelsector en de ondersteuning hiervan door de LDV's. Door bedrijfsvestigingendata en interviews met diverse partijen uit de sector, wordt de hele zuivelketen in kaart gebracht: van veevoederfabriek via melkveehouderij en zuivelverwerkende industrie tot de eindgebruiker, inclusief LDV's. 

Logistieke kenmerken zuivel

De analyse laat een onderscheid zien in twee types goederenstromen in de zuivelketen met eigen logistieke kenmerken en daarbij behorende logistieke vereisten. Aan de ene kant zijn er dikke en grofmazige goederenstromen zoals veevoederingrediënten (deels import) en zuivelproducten (deels export) met variërende afstanden (van regionaal tot intercontinentaal). Aan de andere kant zijn er dunne en fijnmazige goederenstromen, zoals de veevoeder (van veevoederfabrieken naar de boerderijen) en melk (van boerderijen naar de zuivelverwerkende fabrieken).

Twee trends

Hiernaast laat de analyse ook zien dat er in de toekomst twee –naast elkaar bestaande– trends in de zuivel zijn. De eerste trend zorgt voor (verdere) schaalvergroting waarbij wordt geproduceerd voor de wereldmarkt. De tweede gaat juist over kleinschalige productie met een hoge toegevoegde waarde (bijvoorbeeld duurzame en biologische zuivelproducten). De schaalvergroting trend leidt naar verwachting tot grotere volumes; niet alleen bij de veevoederingrediënten en zuivelproducten (dikke en grofmazige goederenstromen) maar ook bij veevoeder en melk (dunne en fijnmazige goederenstromen). De trend van kleinschalige productie met hoge toegevoegde waarde leidt, hoewel in een beperkte mate, tot relatief intensievere goederenstromen op lokaal en regionaal niveau.

Logistiek in dienst van zuivel

Vanuit het onderzoek blijkt dat de logistieke dienstverlening rondom de zuivel momenteel goed georganiseerd is. Echter, om deze goederenstromen ook in de toekomst optimaal te blijven faciliteren is er bij de LDV’s in het algemeen aandacht nodig voor onder andere de beperking van de uitstoot van broeikasgassen, de inzet van alternatieve aandrijfmogelijkheden bij vrachtwagens en de juiste informatievoorziening aan verladers over de goederenstromen.

In het licht van logistieke kenmerken van de zuivelstromen en in het licht van de twee trends in de zuivel, kunnen de LDV’s hun diensten ook in de toekomst verder op maat blijven optimaliseren. Voor de dikke en grofmazige stromen, zijn het internationale kernnetwerk en multimodale verbindingen met de seaports, inclusief binnenvaart en spoor van belang. Dit omdat deze stromen groot in omvang zijn, ze nog groter worden vanwege de ‘productie voor de wereldmarkt’ trend en omdat hier deels sprake is van intercontinentaal vervoer. Hierbij wordt een grotere opslagcapaciteit ook prominenter. Sommige verladers hebben (een deel van) eigen regie over deze goederenstromen, maar met de toenemende complexiteit van het ketenbeheer kunnen control towers een rol spelen in de verdere optimalisatie van de goederenstromen. De dunne en fijnmazige stromen (waarbij ook een schaalvergroting wordt verwacht) die veel op lokale en regionale schaal plaatsvindt, is verbetering van de transportinfrastructuur op het platteland van belang. 

Het Kernnetwerk Logistiek is een gemeenschappelijke visie van bedrijfsleven, havenbedrijven en (regionale) overheden op een kernnetwerk van achterlandverbindingen (weg, spoor, short sea en binnenvaart) en multimodale overslagpunten (Topsector Logistiek. (2015) Kernnetwerk. Beschikbaar via Topsector Logistiek.

Download

Eindrapport 'Zuivelstromen van Noord- en Oost-Nederland ten opzichte van Kernnetwerk Logistiek'

Logo KennisDC LogistiekKennisDC Logistiek

Dit project is een onderzoek van het KennisDC Logistiek Noordoost-Nederland. Windesheim is initiatiefnemer in dit een samenwerkingsverband van verschillende hogescholen.