Wicked vraagstukken, leiderschap, succes en governance

Onderzoeksproject (lopend)- Onderzoek naar de aard en aanpak van 'wicked' vraagstukken, de (leiderschaps)competenties die nodig zijn om wicked vraagstukken te managen en hoe voortgang en succes kunnen worden gedefinieerd en bewaakt.

Wicked Vraagstukken, Leiderschap, succes en governance

Organisaties krijgen in toenemende mate te maken met vraagstukken die niet binnen de eigen organisatie kunnen worden opgelost. Veelal zijn dit maatschappelijk vraagstukken, waar veel verschillende belanghebbenden met vaak tegengestelde belangen bij betrokken zijn. Het grote aantal tegenstrijdige belangen en de onderlinge verbondenheid van aspecten van het vraagstuk dragen bij aan de complexiteit ervan. Omgaan met verandering van het klimaat, vervanging van het gebruik van fossiele brandstof als energiebron en de participatie van burgers in relatie tot een terugtrekkende overheid zijn enkele voorbeelden van deze bijzonder complexe vraagstukken. De aanpak ervan vraagt samenwerking tussen partijen, zonder dat vooraf duidelijk is waar de samenwerking toe  zal leiden.

Er is een grote behoefte aan kennis over hoe om te gaan met dergelijke ´wicked´ vraagstukken, maatschappelijke vraagstukken die complex en weerbarstig zijn en onoplosbaar lijken. Het onderzoek naar wicked vraagstukken geeft inzicht in de aard van wicked vraagstukken, hoe hier leiding aan te geven, welke wijze van sturing en besluitvorming (governance) hier bij passen en hoe voortgang en succes kan worden bewaakt en gedefinieerd. Een eerste resultaat van het project betreft een digitale vragenlijst, de Wicked Explorer, waarmee de aard van een dergelijk vraagstuk in hoofdlijnen in kaart kan worden gebracht en die inzicht geeft in de verschillende dimensies van wickedness van het vraagstuk.
Bij wicked vraagstukken gaat het over grensoverschrijding: van organisaties, binnen organisaties, van regio’s of landen en soms ook van achtergrond of perspectief van waaruit wordt gehandeld. Het onderzoek  levert naar verwachting een vernieuwende wijze op waarmee projectmanagers en beleidsmedewerkers deze grensoverschrijdende samenwerking tussen belanghebbenden kunnen faciliteren.  De eerste onderzoeksresultaten zijn reeds geïntegreerd binnen verschillende onderwijsprogramma´s van Windesheim. Er wordt nu gewerkt aan een verdere verdieping van de kennis over wicked vraagstukken door het uitvoeren van een aantal casestudies.

Partners

  • International Project Managers Association-Nederland (IPMA-NL)

Producten

  • Wicked Explorer, een digitale vragenlijst die de aard van wicked vraagstukken in hoofdlijnen in kaart brengt en inzicht geeft in de verschillende dimensies van wickedness van het vraagstuk. De vragenlijst is in concept-versie beschikbaar en wordt verder gevalideerd.

Publicaties

Rijsdijk, L. & Bot, de M. (2019). Wat te doen als een vraagstuk ‘wicked’ is? Vakblad Projectmanagement, 6,
28 – 33.

Rijsdijk, L. & Bot, de M. (2019). Projectmanagers moeten om kunnen gaan met wicked vraagstukken. Vakblad Projectmanagement, 7, 32 – 39.

Rijsdijk, L. Hofhuis, J, De Bot, M & De Vries, S. (2018). Succesfactoren voor interprofessioneel samenwerken. Een verkenning van de internationale literatuur en implicaties voor onderwijs. In De Waal, V. (Red). Interprofessioneel werken en innoveren in teams. Samenwerking in nieuwe praktijken (pp. 47-67). Bussum: Uitgeverij Coutinho.

Rijsdijk, L., De Bot, M. & Vos, M. (2018). Effectief sturen van een ‘wicked’ vraagstuk: wil de echte leider opstaan? In Verstrepen, J., Laar, van de B. en Weg, van der R. (Red.) Projectmanagement in transitie: op zoek naar de toekomst van projectmanagement (pp 101-121). Zaltbommel: Van Haren Publishing.

Rijsdijk, L. & Bot, de M. (2017). Wicked questions and developing Leadership competences in a network society, IPMA 30th World Congress.

Rijsdijk, E., De Bot, M. & Groenevelt, H. (2016). Developing a valid wicked meter to assess complexity. IPMA Projectie Magazine, 6, p.16-22, november 2016.