Expertisecentrum Familiebedrijven

Blog

Lectoren en onderzoekers van het lectoraat Familiebedrijven reageren op actuele thema's rond Familiebedrijven.

Wél goed werkgeverschap bij familiebedrijven

Met verbazing lazen we het nieuws dat familiebedrijven niet zo’n warm nest zijn als je zou denken. Wie deze bedrijven écht kent, weet beter.

Meerdere media brachten de opmerkelijke conclusie van het onderzoek van Erasmus Universiteit, BDO Accountants en Rabobank: familiebedrijven zouden minder goede werkgevers zijn dan niet-familiebedrijven. Een conclusie die voornamelijk gebaseerd is op onderzoek onder 40 Nederlandse familiebedrijven. Een kleine groep waarvan het merendeel bovendien beursgenoteerde bedrijven zijn.

Van de ruim 275.000 familiebedrijven in Nederland zijn 99,5% midden- en kleinbedrijf, met minder dan 250 werknemers. Slechts 410 familiebedrijven zijn grote bedrijven, waarvan een minderheid ook nog beursgenoteerd is. Dit is dus een specifieke, en erg kleine groep binnen de totale groep van familiebedrijven. Bovendien is in dit type bedrijven de invloed van de familie in eigendom en management juist vaak erg beperkt.

Appels en peren

Het vergelijken van familiebedrijven met niet-familiebedrijven is net zoiets als het vergelijken van appels en peren. Net zoals je bij deze fruitsoorten verschillende merken, maten en kleuren hebt, zo heb je die ook bij familie- en niet-familiebedrijven. Met andere woorden, de diversiteit aan bedrijven qua grootte en ondernemingsvorm is zo groot, dat het relevanter is om binnen deze groepen te gaan bestuderen wie op een bepaald domein - zoals HR-management - goed bezig is en van daaruit leerervaringen te trekken naar de andere bedrijven in diezelfde groep. De kansen en uitdagingen die de familiale betrokkenheid meebrengt naar een bedrijf zijn immers niet aanwezig bij niet-familiebedrijven.

Goed of slecht werkgeverschap

Tenslotte kun je ook vragen stellen bij de maatstaven die de onderzoekers hanteren als het gaat over goed of slecht werkgeverschap – uit het onderzoek blijkt dat familiebedrijven hoog scoren als het gaat om baanzekerheid. Zeker in economisch moeilijke tijden zullen familiebedrijven minder snel mensen ontslaan. Hoe weeg je een veel betere score hierop af tegenover bijvoorbeeld een iets lagere score op het promotiebeleid? Daarbij, goed werkgeverschap heeft met meer aspecten te maken dan de elementen die in dit onderzoek zijn meegenomen. Zo weten we uit een eerdere studie dat familiebedrijven veel doen voor mensen met een afstand tot een arbeidsmarkt en dat ze vaak leerwerkbedrijven zijn. Hier zie je de sterke relatie tussen het familiebedrijf en zijn directe omgeving terug: de lokale wortels zitten diep. Bovendien zijn vaak niet alle HR-praktijken in een familiebedrijf geformaliseerd. Vooral in het mkb zijn de communicatielijnen tussen familie en personeel veel korter, wat een meer gepersonaliseerde HR-aanpak mogelijk maakt.

Inhaalslag HR-beleid

Wat wij wel zien is dat veel familiebedrijven bezig zijn met het professionaliseren van hun personeelsbeleid. Bijvoorbeeld bedrijven die een snelle groei hebben doorgemaakt en nu een inhaalslag maken op HR-gebied. Of bedrijven die bezig zijn hun personeel bij te scholen om zo nieuwe technieken toe te passen. De langetermijnvisie van de familiebedrijven is een goede voedingsbodem voor investeringen in werknemers. Diverse wetenschappelijke studies tonen dit ook aan: familiebedrijven worden door hun personeel geëvalueerd als werkomgevingen waar ze veel ondersteuning krijgen van de familie.

Kortom, de stelling dat familiebedrijven in Nederland gekenmerkt worden door minder goed werkgeverschap is op zijn zachts gezegd onvoldoende genuanceerd. Wie deze bedrijven écht kent, weet wel beter. Het is altijd goed om te kijken waar het HR-beleid in een familiebedrijf kan worden verbeterd en het staat ook zeker als punt op de agenda in de meeste directiekamers. Maar pas op met de suggestie dat het familiebedrijf geen goede werkgever zou zijn, daar doen we de ondernemende families die samen goed zijn voor bijna 30% van de werkgelegenheid echt mee te kort.

Ilse Matser en Anita Van Gils
Lectoren Familiebedrijf bij het Landelijk Expertisecentrum Familiebedrijven van Hogeschool Windesheim