Ouderen met kanker

Ondanks het feit dat de meeste kankerdiagnoses worden vastgesteld bij patiënten boven de 65 jaar, krijgen ouderen met kanker minder aandacht in media en onderzoek dan jongere patiënten. Het programma Ouderen en Kanker van het lectoraat Innoveren met Ouderen brengt in samenwerking met Isala te Zwolle, het UMCG in Groningen en diverse andere ziekenhuizen en zorgcentra de ervaringen van oudere patiënten met kanker en de ontvangen zorg in kaart. Waar nodig kan de zorg zo beter worden afgestemd op de vraag van de oudere zelf.

Inzicht in ervaringen

Over de (psychosociale) gevolgen van het hebben van kanker bij ouderen is relatief weinig bekend. Het lectoraat wil door middel van onderzoek inzicht krijgen in de belevingswereld en ervaringen van oudere kankerpatiënten om hen waar nodig goed te kunnen ondersteunen. Omdat (oncologie)verpleegkundige vaak een belangrijke rol spelen in het zorgtraject, richt het onderzoek zich in het bijzonder op de rol van verpleegkundigen. Ook de rol van andere zorgprofessionals zoals medisch specialisten, en de zorg ontvangen door familieleden en bekenden komt aan bod. Hoewel de (medische) zorg in Nederland van hoge kwaliteit is, is het de vraag of dit ook door elke patiënt zo ervaren wordt of dat er op psychosociaal gebied voor sommige mensen betere afstemming nodig is.

Interviews en literatuurstudie

Interviews onder oudere borstkanker- en prostaatkankerpatiënten maken, naast literatuurstudie, een belangrijk deel uit van het onderzoek. Onderzoekers en getrainde studenten van diverse opleidingen (o.a. Verpleegkunde, SPH, master Klinische Gezondheidswetenschappen/ Verplegingswetenschap) nemen de interviews af bij ouderen met kanker. Mede gebaseerd op de resultaten van deze interviews wordt vervolgens een vragenlijst opgesteld die wordt uitgezet onder een grotere groep patiënten met darmkanker. Op deze manier willen wij een beter beeld krijgen van de patiënten bij wie de zorg wel en bij wie deze niet goed aansluit. Het is belangrijk die mensen bij wie de zorg niet goed aansluit in een vroeg stadium te herkennen om zo snel met gerichte interventies eventuele extra ondersteuning te kunnen bieden.

Eerste resultaten

In de onderzoeksliteratuur is erg weinig informatie te vinden over de effectiviteit van psychosociale ondersteuning bij oudere patiënten met kanker. De artikelen die er over zijn geschreven geven wisselende resultaten weer van interventies bij ouderen. Uit de afgenomen interviews met vrouwen (70+) met een afgeronde behandeling voor borstkanker komt een beeld naar voren van over het algemeen sterke vrouwen die zich door een moeilijke periode in hun leven heen slaan. Tegelijkertijd is de diagnose voor hen een schok en hebben zij regelmatig last van lichamelijke gevolgen van hun ziekte en de behandeling. Zij relativeren hun tegenslagen: “Voor jonge vrouwen met kinderen is het veel erger”. De vrouwen blijken over het algemeen tevreden te zijn met de zorg die zij vanuit het ziekenhuis ontvangen. Vooral de (oncologie-) verpleegkundigen oogsten veel lof. Vrijwel alle patiënten kregen praktische en emotionele steun van kinderen, vriendinnen en partners. Besluitvorming in het zorgtraject behoeft meer aandacht. Mannen van 70 jaar en ouder met prostaatkanker lopen deels tegen dezelfde obstakels aan als de vrouwen met borstkanker, maar hebben ook specifieke zaken die hun aandacht vragen. Zo lijken mannen informatie over hun ziekte minder snel met bepaalde mensen te willen delen en vertellen zij hun kinderen bijvoorbeeld soms niet over hun ziekte. Deze interviews met de mannen met prostaatkanker worden momenteel verder geanalyseerd.

Publicaties

Van Ee, I.B., Hagedoorn, M., Slaets, J.P.J. & Smits, C.H.M. (In press). Patient navigation and activation interventions for elderly patients with cancer: a systematic review. European Journal of Cancer Care
Van Ee, I.B. & Louwman, E. (2015). Begeleiding van oudere mannen met prostaatkanker. Lekturo, 20, pp.22-25
Van Ee, I.B. (2015). Prostaatkanker op latere leeftijd: onderzoek naar de ervaringen van en zorg voor oudere mannen met prostaatkanker. Lekturo, 19, pp.20-21
Van Ee, I.B. & Smits, C.H.M. (2012). Begeleiding van oudere kankerpatiënten. Geron, tijdschrift over ouder worden & samenleving, 1/2012, pp.48-50

Publicatie

Begeleiding van oudere kankerpatiënten (Geron, tijdschrift over ouder worden & samenleving, 1/2012)

 Abstract
 Soort Mixed-methods
 Omvang
 Financiering

Dit promotieonderzoek wordt financieel ondersteund door de Rijksuniversiteit Groningen en het Nederlands Instituut voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) 

 Partners

Isala Klinieken, Zwolle; UMCG Groningen, UMC Utrecht: Klinische Gezondheidswetenschappen/Verplegingswetenschap; diverse overige ziekenhuizen/zorginstellingen

 Status Lopend