Kind die op het toetsenbord drukt op een computerscherm

Pedagogische Kwaliteit van het Onderwijs (afgerond)

Dit lectoraat is niet meer actief. De lopende onderzoeken zijn ondergebracht binnen het Kenniscentrum Educatie.

Pedagogische kwaliteit van het onderwijs

Binnen het lectoraat ontwikkelen en onderzoeken we het onderwijs vanuit het perspectief van pedagogische kwaliteit. Dit perspectief is geënt op de overtuiging dat de persoonsvormende doelen van onderwijs ertoe doen en dat de kwaliteit van onderwijs gedragen wordt door de samenhangende kwaliteit van leraren, inhouden, didactische werkwijzen, relaties tussen leraar en leerling(en), collegiale relaties, schoolcultuur en organisatie.

Gesprekken en reflectie over pedagogische kwaliteit

Bij elk onderzoek of elke ontwikkel- en ontwerpactiviteit zijn er gesprekken en reflectie mogelijk over de betekenis van pedagogische kwaliteit voor de doelen, het onderwerp, de inbedding in het onderwijs en de professionaliteit van de leraar. Zo’n gesprek wordt gekenmerkt door het verwoorden, doordenken en afwegen van alternatieven die verbonden zijn met pedagogische onderwijsidealen en de specifieke context. Het steeds opnieuw leren over en concretiseren van het perspectief van pedagogische kwaliteit vormen de kern van de werkwijze van het lectoraat. Deze telkens terugkerende betekenisgeving aan de pedagogische kwaliteit van het onderwijs is een specifieke invulling van het thema normatieve professionalisering dat centraal staat in het educatieve onderzoeksprogramma van Windesheim.

Doel van het lectoraat

Uitgaande van pedagogische kwaliteit wil het lectoraat een bijdrage leveren aan het realiseren van betekenisvol onderwijs waarin kinderen en jongeren zich zodanig ontwikkelen dat hun (formele) leerresultaten goed zijn en hun ontwikkeling voor henzelf en de samenleving van belang en waardevol is. Centraal staat daarin de ontwikkeling tot autonome, goed geïnformeerde, breed gevormde en sociaal verantwoordelijke deelnemers aan de samenleving. Alle aspecten van onderwijs en school kunnen daarbij betrokken zijn, zoals een schoolcultuur met aandacht voor elkaar, een breed aanbod van binnen- en buitenschoolse participatiemogelijkheden, dialogische en onderzoekende onderwijsvormen en een actieve verbinding van het curriculum met maatschappelijke vraagstukken.

Onderzoek

Het onderzoeksterrein van het lectoraat is breed. Het onderzoek levert zowel een bijdrage aan wetenschappelijke kennis als aan onderwijsverbetering en de professionele ontwikkeling van leraren. Onderdeel van die professionalisering is het ontwikkelen van een brede beroepsidentiteit, die de verantwoordelijkheid voor de persoonlijke ontwikkeling van kinderen en jongeren, onderwijs- en schoolontwikkeling en de kwaliteit van samenleven omvat. De werkwijze van het lectoraat is onderzoekend, ontwikkelend en professionaliserend. Kenmerkend zijn doelgerichtheid, systematische aanpak, reflectie op goed onderwijs, het stellen van pedagogische vragen bij gangbare denk- en werkwijzen, en het ontwikkelen van nieuwe/bijgestelde inhoud, didactiek en professionele denk- en werkwijzen.

Onderzoekslijnen

Er zijn twee samenhangende onderzoekslijnen ontwikkeld. De eerste richt zich op het denken en handelen van leraren en hun professionele ontwikkeling op het gebied van pedagogische kwaliteit van het onderwijs. De tweede lijn richt zich op de concretisering van pedagogische kwaliteit in vakken, vormingsgebieden en onderwijsaanpak. Binnen die lijn is speciaal aandacht voor actuele thema’s op het gebied van brede vorming, zoals burgerschapsvorming, samenleven in pluriformiteit en beroepsidentiteitsontwikkeling.

De lijnen zijn:
1. Denken en leren van leraren over pedagogische kwaliteit van het onderwijs
2. Concretisering van pedagogische kwaliteit in vakken, vormingsgebieden en onderwijsaanpak

Leergemeenschap: Met verhalen stevig in de superdiverse wereld komen staan

Het lectoraat Pedagogische Kwaliteit van het Onderwijs heeft samen met Fedor de Beer (Hogeschool van Arnhem en Nijmegen) in 2015 een leergemeenschap opgericht om samen op onderzoekende en ontwerpende wijze te werken met verhalen in het onderwijs. Ons onderwijsdoel is de jeugd beter voor te bereiden op het samenleven in de superdiverse wereld van vandaag.

Daarnaast hopen we via de leergemeenschap praktijkkennis te vergaren over het werken met verhalen en het tegelijkertijd professionaliseren van leraren, zodat zij in hun lessen gebruik kunnen maken van verhalen over samenleven in diversiteit. We hebben gekozen voor een vakgerichte aanpak. Bij de start in 2015 waren diverse lerarenopleiders vanuit Windesheim bij deze leergemeenschap betrokken: geschiedenis (Karin Haar: Pabo), Nederlands (Erna van Koeven: masters; Floor van Renssen: voortgezet onderwijs) en moderne vreemde talen (Willine Sonnenberg: voortgezet onderwijs). Inmiddels hebben leraren en opleiders van andere scholen en opleidingen zich bij de leergemeenschap aangesloten.

Lees meer

Lectorale redes

Leerlingen zijn echte mensen! 

Geijsel, F. (2011). Leerlingen zijn echte mensen! Onderzoekend werken aan pedagogische kwaliteit - Met een inleiding van Yvonne Leeman (Lectorale rede in verkorte vorm uitgesproken bij de aanvaarding van het lectoraat Pedagogische Kwaliteit van het Onderwijs aan de Christelijke Hogeschool Windesheim te Zwolle). Zwolle: Windesheim.
Download de lectorale rede

Onderwijs met pedagogische kwaliteit

Leeman, Y., & Wardekker, W. (2004). Onderwijs met pedagogische kwaliteit (Lectorale rede in verkorte vorm uitgesproken bij de aanvaarding van het lectoraat Pedagogische opdracht van het onderwijs aan de Christelijke Hogeschool Windesheim te Zwolle op woensdag 6 oktober 2004). Zwolle: Windesheim.
Download de lectorale rede

42 Resultaten
  1. Burgerschap en schoolontwikkeling 21 november 2017

    Onderzoeksproject (afgerond) - In dit project van het lectoraat Pedagogische Kwaliteit van het Onderwijs werd op vier scholen voor het voortgezet onderwijs samen met leraren al onderzoekend gewerkt aan pedagogische kwaliteit als middel om burgerschapsvorming bij leerlingen te bevorderen. Welke sturing is er bijvoorbeeld vanuit school- en teamleiders nodig om burgerschap te stimuleren?
    Lees verder
  2. Leeman, Y., Dieleman, A., Steen, J. van der, Beer, F. de, & Mittendorff, K. (2017). Het begeleiden van praktijkonderzoek in een Professionaliseringstraject. ‘Tijdschrift voor Lerarenopleiders, 38’(1), pp. 81-94. 14 maart 2017

    - Dit artikel doet verslag van de begeleiding van een vierjarig professionaliseringstraject waarin het onderzoekend handelen van 22 leraren op vier scholen voor voortgezet onderwijs centraal stond.
    Download
  3. Morsink, J. (2016). ‘Wat niet kan is nog nooit gebeurd: verslag van een onderzoek naar de pedagogische kwaliteit binnen de pilot’. Zwolle: Windesheim 31 december 2016

    - In dit verslag worden de resultaten gepresenteerd van een interviewonderzoek naar de ervaringen van docenten en studenten met een pilot Onderzoekend en Ontwerpend leren.
    Download
  4. Leergemeenschap: Met verhalen stevig in de superdiverse wereld komen staan 03 juni 2016

    Onderzoeksactiviteit (lopend) - Het lectoraat Pedagogische Kwaliteit van het Onderwijs heeft samen met Fedor de Beer (Hogeschool van Arnhem en Nijmegen) in 2015 een leergemeenschap opgericht om samen op onderzoekende en ontwerpende wijze te werken met verhalen in het onderwijs. Ons onderwijsdoel is de jeugd beter voor te bereiden op het samenleven in de superdiverse wereld van vandaag.
    Lees verder
  5. Professionele ruimte van docenten moderne vreemde talen 02 juni 2016

    Onderzoeksproject (lopend) - Studenten die moderne vreemde talen studeren, ervaren in de praktijk geregeld discrepanties tussen de theorie en de dagelijkse (stage)praktijk. Verschillende visies op vreemdetalenonderwijs lijken naast elkaar te bestaan en daarbinnen is het soms moeilijk betekenisvol onderwijs te geven met aandacht voor intercultureel leren.
    Lees verder
  6. Ontwikkeling van pedagogische idealen van leraren in opleiding 02 juni 2016

    Onderzoeksproject (lopend) - Studenten hebben verschillende redenen om te kiezen voor het docentschap. Hier kunnen pedagogische idealen deel van uitmaken. Hoe verloopt de ontwikkeling van deze idealen in de vier jaar dat zij onderwijs krijgen en ervaringen opdoen in de praktijk als docent? En welke vormen van onderwijs dragen bij aan de vorming van hun pedagogische idealen?
    Lees verder
  7. Onderzoekende groepsdialogen 15 april 2016

    Onderzoeksproject (lopend) - Doel is het ontwikkelen van onderwijs over en via onderzoekende groepsdialogen binnen de lerarenopleidingen voortgezet onderwijs. Eén module is met het oog hierop ontwikkeld en wordt in elke fase van het ontwerponderzoek bijgesteld en uitgeprobeerd. Het onderzoek heeft inmiddels twee ontwerpfasen achter de rug.
    Lees verder
  8. Betekenisvol geschiedenisonderwijs 10 maart 2016

    Onderzoeksproject (lopend) - Studenten starten op de Pabo met allerlei beelden over het vak geschiedenis. Ze denken vooral aan kennis over het verleden en geschiedenisleraren die boeiend verhalen kunnen vertellen. Veel studenten zien niet wat de betekenis van het vak geschiedenis kan zijn voor het dagelijks leven en de vorming van kinderen.
    Lees verder
  9. De manifestatie, totstandkoming en betekenis van presence als kenmerk van interactieve onderwijssituaties 09 maart 2016

    Promotieonderzoek (lopend) - Presence verwijst naar de manier waarop mensen in een situatie aanwezig zijn, namelijk met aandacht én openheid voor wat er op dat moment tussen hen gebeurt. Naar de waarde van presence wordt met name in de zorg, maar ook in het bedrijfsleven onderzoek gedaan. In de context van het onderwijs is presence nog vrijwel niet onderzocht.
    Lees verder
  10. Betekenisvolle gesprekken in het leesonderwijs 09 maart 2016

    Onderzoeksproject (lopend) - Praten over leeservaringen is belangrijk voor de persoonsvorming en leesontwikkeling van leerlingen, maar hiervoor is vaak weinig structurele ruimte in het leesonderwijs. Studenten van de lerarenopleiding Nederlands geven aan dat het zelf voeren van leesgesprekken op de opleiding hen helpt om als docent het leesonderwijs betekenisvol te maken.
    Lees verder