Onderzoeksthema Educatie

Leren van spel

Onderzoeksproject (lijn 3, lopend) - Vanaf 1 februari is het project ‘Leren van spel’ (RAAK-publiek) van start gegaan. Dit project beoogt met professionals in de onderbouw en voorschoolse voorzieningen rijke spelsituaties te ontwerpen, waarin jonge kinderen, vanuit hun nieuwsgierigheid, gestimuleerd worden in de ontwikkeling van hun zelfsturing én in de ontwikkeling van hun cognitieve vaardigheden.

Het project wordt aangestuurd vanuit het Windesheimlectoraat Leiderschap in Onderwijs en Opvoeding in Flevoland (dr. Hanno van Keulen en drs. Mariska Venema) in samenwerking met het Windesheimlectoraat Onderwijsbehoeften in inclusieve Leeromgevingen in Zwolle (dr. Sui Lin Goei). De partners die buiten Windesheim participeren in dit project zijn: het lectoraat Gedrag- en Leerproblemen van Saxion in Enschede (dr. Cathy van Tuijl), het lectoraat Early Childhood van Stenden Hogeschool (dr. Ineke Oenema), diverse basisscholen in de regio’s rondom de genoemde hogescholen alsmede enkele integrale kindcentra.

Spel

Spel is het voertuig voor leren, zeker bij jonge kinderen. Jonge kinderen zijn van nature nieuwsgierig. Ze ontwikkelen zich door vanuit hun nieuwsgierigheid de wijde omgeving om hen heen te verkennen, handelingsmogelijkheden te achterhalen, betekenissen te ontlenen aan de situatie en te imiteren en na te spelen (Baeyens, 2011; Singer & De Haan, 2013; Boland, 2015). Veel leerkrachten weten echter niet hoe zij spel in rijke spelsituaties kunnen vormgeven en ondersteunen. Daarnaast wordt spel vaak in onvoldoende mate aan leerdoelen gekoppeld. Daarvoor worden meestal leerwerkjes ingezet.

“We zien bijvoorbeeld kringactiviteiten in de Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) waarbij peuters van 2,5 jaar een memoryspel spelen over een bepaald thema, met als doel hun woordenschat op dit gebied te vergroten. We zien peuters die met een werkblad en potlood oefeningen maken. Kleuters worden aan tafel gezet met opdrachten op papier om hun rekenvaardigheid te volgen. Activiteiten worden steeds meer tweedimensionaal, leeromgevingen worden steeds minder rijk en de kinderen worden steeds meer afhankelijk van sturing door de begeleider of de leerkracht. De spelregels van dit leren komen vaak neer op stilzitten, luisteren en opdrachten uitvoeren.” (Van Keulen, 2016)

Zelfsturing

Zelfsturing is van groot belang bij het ontwikkelen van kwalitatief hoogwaardig spel bij jonge kinderen. Zelfsturing kan worden gezien als een belangrijk voertuig voor de cognitieve ontwikkeling. Al spelend ontwikkel je zelfsturing. Zelfsturing is een belangrijke voorspeller voor succes op school en voor later succes in de maatschappij. Aan de basis van zelfsturing liggen de executieve functies (EF). Dit zijn vaardigheden waarmee je gedrag en denken kunt aansturen, zoals een piloot in een cockpit. Hoewel executieve functies zich ontwikkelen tot in de volwassenheid wordt de basis ervan tijdens de vroege kinderjaren (0-5 jaar) gelegd. Deze kerncomponenten van EF vormen de basis voor de ontwikkeling van het hogereordedenken later in de ontwikkeling.

Doel

Het doel van het project is om leerkrachten samen curriculum te laten ontwikkelen, uitvoeren en evalueren ‒ via de methodiek van Lesson Studies ‒ waardoor evidence-based practices vertaald kunnen worden naar de praktijk. Hierdoor wordt de kwaliteit van het spel versterkt en ontwikkelen jonge kinderen spelenderwijs executieve functies, waardoor de cognitieve ontwikkeling straks beter gestimuleerd wordt.

Meer weten?

Voor meer informatie over dit project kunt u contact opnemen met Hanno van Keulen of Sui Lin Goei of kijk op:

lerenvanspel.nl

Abstract
Soort Vertalen van evidence-based practices naar de praktijk via Lesson Study 
Omvang Start vanaf 1 februari 2017
Financiering RAAK-publiek
Partners Windesheim Zwolle
Windesheim Flevoland
Saxion
Stenden Hogeschool
Diverse basisscholen
Integrale kindcentra
Status Lopend