Effect pedagogische, didactische aspecten op rekenontwikkeling en invloed rekenleergesprekken

Onderzoeksproject (lijn 1, lopend) - Dit onderzoek richt zich op de vraag in hoeverre pedagogische aspecten (houding, verwachtingen, competentiebeleving, motivatie) en didactische aspecten (kennis, inzicht, vaardigheden) van het leraargedrag samenhangen met de rekenontwikkeling van leerlingen in de bovenbouw van het primair onderwijs en op de vraag in hoeverre rekenleergesprekken hier invloed op uitoefenen.

Doel

Dit onderzoek beoogt nieuwe kennis te genereren over de relatie tussen het rekenleerproces van de leerling en het daarop aansluitende handelen door de leraar. Bovendien bestaat er vanuit de wetenschap behoefte aan meer onderzoek naar de relatie tussen executieve functies en rekenen bij verschillende leeftijdsgroepen en de transfer van onderzoeksgegevens naar interventies voor de praktijk. Het doel van deze studie is kennis te ontwikkelen over executieve functies in relatie tot complexere rekentaken bij leerlingen van groep 6. Bovendien levert het onderzoek kennis op over de rol van rekenleergesprekken als middel om de rekenontwikkeling te beïnvloeden.

Onderzoeksvraag

Dit onderzoek richt zich op de vraag in hoeverre pedagogische aspecten (houding, verwachtingen, competentiebeleving, motivatie) en didactische aspecten (kennis, inzicht, vaardigheden) van het leraargedrag samenhangen met de rekenontwikkeling van leerlingen in de bovenbouw van het primair onderwijs en in hoeverre rekenleergesprekken daarop van invloed zijn.

Abstract
Soort Phd: pretest-posttest design research
Omvang 2016 - 2020
Opdrachtgever Windesheim
Partners Radboud Universiteit Nijmegen, Universiteit Utrecht
Status Start vanaf januari 2016 (vooronderzoek in afrondingsfase)

Bekijk hier de poster van het promotie-onderzoek rekenontwikkeling en rekenleergesprekken

De studie die op de poster wordt gepresenteerd maakt deel uit van het promotieonderzoek Rekenontwikkeling en rekenleergepsrekken. Dit onderzoek richt zich op de vraag in hoeverre het pedagogisch-didactisch handelen van de leraar in relatie staat tot de rekenontwikkeling en rekenbeleving van leerlingen van het primair onderwijs en welke invloed rekenleergesprekken daarop hebben.

De vraagstelling van de deelstudie waar deze poster betrekking op heeft, is: Wat is het effect van professionalisering gericht op rekengespreksvoering op de rekengespreksvaardigheden van leraren?

Het professionaliseringstraject is gericht op kennis en vaardigheden die nodig zijn om rekengesprekken te voeren. Na de  professionalseringsperiode voeren de participerende leraren namelijk in de maanden daarna zes  rekenleergesprekken  met geselecteerde leerlingen van hun  groep (twee laag, twee modaal, twee hoog). Het voeren van rekengesprekken is dus de interventie binnen dit onderzoek..

Opvallend is dat het karakter van het rekengesprek is veranderd: bij de pretest hadden veel leraren alleen aandacht voor vragen gericht op rekeninhoud. Daarmee bedoel ik dat veel leerkrachten een gesprek voerde gericht op de Cito opgaven. Bij de posttest zie je dat er zowel aandacht is voor het rekenleerproces en rekenbeleving. Onder de grafiek staan de gesprekselementen vermeld waarbij sprake is van een significant verschil tussen pre- en posttest.

Bij een rekengesprek gaat het erom om op handelingsgerichte wijze de onderwijsbehoeften bij rekenen te achterhalen met een actieve rol van de leerling: die onderwijsbehoeften hebben niet altijd direct te maken met bijv. meer aandacht voor automatiseren, of begrip van het concept breuken, maar ook met bijvoorbeeld of een leerling zich uitgedaagd voelt,  hoe de leerling de rekenlessen ervaart, wie of wat de leerling helpt om verder te komen met rekenen. Daar is in de rekengesprekken bij de posttest veel meer aandacht voor gewees.  Meer aandacht voor affectieve factoren blijkt uit onderzoek van belang. De gegevens van andere studies van dit promotie-onderzoek zullen uitwijzen wat voor invloed het voeren van rekengesprekken heeft op het handelen van de leerkracht en op de rekenontwikkeling en rekenbeleving van de leerling.