Kind die op het toetsenbord drukt op een computerscherm

Onze vier onderzoeksthema's

Vanuit het lectoraat wordt onderzoek verricht naar het thema leren in en door techniek, het thema kunst, taal, zelfsturing en passend onderwijs, het thema leren van spel en het thema leiderschap.

Leren in en door techniek

Je creëert een rijke leeromgeving binnen het onderwijs bij uitstek door verschijnselen vanuit de materiële wereld 'de klas in te krijgen': verschijnselen die de aandacht trekken, de nieuwsgierigheid opwekken van leerlingen en zo leiden tot onderzoekend en ontwerpend leren. Deze didactische benadering biedt een concreet kader aan leerprocessen, waardoor de ontwikkeling van belangrijke algemene vaardigheden, zoals creativiteit, kritisch denken, zelfsturing en samenwerken, in een duidelijke context plaatsvindt.

Ook draagt deze benadering bij aan de belangstelling en attitude van jongeren ten opzichte van wetenschap en technologie. Al jaren komen er in Nederland te weinig technici op de arbeidsmarkt. Dit geldt ook voor de provincie Flevoland. Een reden hiervoor is dat leerlingen in het funderend onderwijs nauwelijks met techniek en wetenschap in aanraking komen. Leerkrachten en pedagogisch medewerkers in de kinderopvang kunnen bijdragen aan een kentering, maar dan is het wel van belang dat zij niet handelingsverlegen zijn als het aankomt op techniekonderwijs en dat zij beseffen hoe onderzoekend en ontwerpend leren kan bijdragen aan de oplossing van enkele uitdagingen waarvoor het onderwijs zich gesteld ziet.

Kunst, taal, zelfsturing en passend onderwijs

In onze projecten wordt de rijke leeromgeving daarom ook ingezet ten behoeve van onderzoek naar andere terreinen dan wetenschap en techniek. Zo wordt er gekeken naar de ontwikkeling van taalvaardigheden, naar de ontwikkeling van zelfsturing en executieve functies én naar de ontwikkeling van verbeeldingskracht binnen het kunstonderwijs in combinatie met techniekonderwijs. Ook passend onderwijs krijgt aandacht in het lectoraat, bijvoorbeeld via een project waarin kinderen met een stoornis in het autismespectrum zowel werken aan hun sociale als programmeervaardigheid. Dit doen zij door een sociale robot te leren hoe hij kan programmeren.

Leren van spel

Het lectoraat is actief betrokken bij de ontwikkeling en implementatie van de nieuwe Associate degree Pedagogisch Educatief Professional. De educatieve professionals die wij vanaf september 2018 in deze Associate degree gaan opleiden leren in deze tweejarige opleiding hoe ze een rijke en betekenisvolle leeromgeving kunnen ontwerpen en inrichten voor het jonge kind van 0 tot 8 jaar. Na het afronden van de Associate degree hebben ze oog voor de betekenis van spelend leren en zijn ze in staat om effectieve interactie te organiseren die zich richt op de cognitieve en sociaal-emotionele ontwikkeling van leerlingen.

Leiderschap – associate lector Loes van Wessum

Associate lector dr. Loes van Wessum onderzoekt welke leiderschapspraktijken kunnen bijdragen aan het leren van leraren. De documentaire Leidinggeven aan leren schetst een mooi beeld van haar onderzoek: Hoe kan de organisatie van dergelijke leiderschapspraktijken worden ontwikkeld, zodat er een rijke leeromgeving ontstaat voor leraren? Op welke wijze leren schoolleiders hoe zij succesvolle leiderschapspraktijken kunnen ontwikkelen en hoe kan het bestuur hen daarin ondersteunen? Daarbij is veel aandacht voor onderzoeksmatig werken: Bereiken we met onze aanpak de doelen die we ons gesteld hebben? Welke gegevens hebben we echt nodig om hier zicht op te krijgen? Hoe verzamelen we die en hoe trekken we hier zelf conclusies uit?

Lees meer over het onderzoek naar leiderschap

LeerturbineSamen met scholen en schoolbesturen ondersteunt, stimuleert en onderzoekt het lectoraat Leiderschap in Onderwijs en Opvoeding de professionele groei van leraren, schoolleiders en bestuurders als onderzoekers en ontwerpers van leerprocessen. Centraal uitgangspunt daarbij is dat alles wat we doen bijdraagt aan het leren van de leerlingen. We werken vanuit de principes van de leerturbine (zie afbeelding). 

Leraren kunnen onderwijsleerprocessen van leerlingen onderzoeken en pedagogisch-didactische interventies hierop afstemmen. Leraren leren van het leren van hun leerlingen (de groene partjes). Dat leraren een mindset ontwikkelen waarbij ze leerresultaten beschouwen als feedback voor hun handelen, is een kenmerk van de innovatieve aanpak van werken met de leerturbine. 

De schoolleider, als leraar van leraren, onderzoekt en stimuleert de leerprocessen van leraren op vergelijkbare wijze als de leraar dat bij de leerlingen doet. De schoolleider ontwikkelt een mindset waarbij men leeropbrengsten van leraren beschouwt als feedback voor het handelen. 

Het schoolbestuur (blauwe partjes) richt zich op het leren van de schoolleider. De bestuurder ontwikkelt een mindset waarbij men de leeropbrengsten van schoolleiders beschouwt als feedback voor het handelen. Dit alles gebeurt in een context die het leren mogelijk maakt – leraren, schoolleider en bestuur werken aan de ontwikkeling van een krachtige leeromgeving of een onderzoekende en lerende cultuur. 

Afbeelding uit Van Wessum, L., & Verheggen, I. (2018). Leidinggeven aan een lerende school. Welke vragen heb je vandaag gesteld? Van Gompel & Svacina