Man die buiten aan het hardlopen is met muziek in

Oog van de Meester

Om effectief bewegingsvaardigheden te onderwijzen moet een gymdocent zien welke fouten scholieren maken om hen de juiste aanwijzingen te geven. Toekomstige gymdocenten (ALO-studenten) krijgen nauwelijks de mogelijkheid dit te leren tijdens hun opleiding.

Het project ‘Oog van de meester’ won de Innovation Challenge van SURFnet omdat het studenten leert kijken en oordelen zoals een ervaren gymdocent dat doet. Dit stelt de ALO-studenten in staat scholieren de juiste feedback te geven om het leren van bewegingsvaardigheden te bevorderen.

John van der Kamp, Jonas Leenhouts en Joop Duivenvoorden

Een bepalende factor voor een goede en nauwkeurige beoordeling van een gebeurtenis of activiteit is het kijkpatroon. Een expert in het beoordelen zoals bijvoorbeeld radioloog die een röntgenfoto beoordeelt of een ervaren gymdocent, kijkt letterlijk anders naar een foto of een bewegingsactiviteit dan zijn of haar beginnende collega’s. Expertise onderscheidt zich onder andere door het patroon van oogbewegingen, het kijkpatroon. We noemen dit het ‘het oog van de meester’. Misschien is het zo dat wanneer ALO-studenten iets meer kijken als de ervaren gymdocent, dit leidt tot een nauwkeuriger beoordeling van de goede en foute aspecten van de uitvoering van de bewegingsactiviteiten door leerlingen, en daarmee tot effectievere feedback.

Om het kijkpatroon van ALO-studenten te verbeteren zou gebruikt gemaakt kunnen worden van zogenoemde Eye Movement Modeling Examples (EMMEs). Deze methode werd eerder toegepast in de onderwijswetenschappen. Het Oog van de Meester is een onderwijsconcept dat gebruik maakt van videoclips die bewegingsactiviteiten van leerlingen in de gymles tonen. De clips zijn echter op zo’n manier bewerkt dat een deel –in de vorm van een cirkel- van de videoclip wordt uitgelicht, als of er een zaklamp over het beeld schuift. Dit zoeklicht of spotlight volgt precies het kijkpatroon van een ervaren gymdocent, dat eerder geregistreerd is. Anders gezegd, in de videoclips is het oog van de meester zichtbaar gemaakt. Het idee is dat ALO-studenten door tijdens het kijken van de videoclips het oog van de meester te volgen, niet alleen beter leren kijken, maar ook beter leren beoordelen wat de goede en slechte aspecten van de uitvoering zijn. 

In dit project is databank gemaakt met videobeelden bewerkt met EMME voor een groot scala aan bewegingsactiviteiten, die ALO-studenten kunnen gebruiken om hun kijkgedrag en waarneming te trainen. Een pilotstudie liet zien dat het oefenen aan de hand van deze videoclips tot een weliswaar bescheiden, maar toch systematische verbetering van het oordeel over de kwaliteit van door leerlingen uitgevoerde bewegingsactiviteit leidt.

Het Oog van de Meester werd financieel mogelijk gemaakt door SURFnet in het kader van de Innovation Challenge 2015. Het project werd uitgevoerd in een samenwerking tussen de Afdeling Bewegingswetenschappen aan de Vrije Universiteit Amsterdam.