Naar cookie instellingen Hoofdinhoud Hoofdnavigatie

‘Benut de verborgen dynamiek tussen leerlingen tijdens bewegingslessen’

    2 oktober 2020
Home / verborgen dynamiek tijdens bewegingslessen

Jeroen Koekoek onderzoekt de waarde van verborgen dynamiek tussen leerlingen in de gymles, ook wel aangeduid als ‘het verborgen curriculum’. Op 9 oktober promoveert hij op dit onderwerp aan de Universiteit van Utrecht.

Jeroen Koekoek is associate lector en hoofddocent aan de Calo van Windesheim. Al geruime tijd onderzoekt hij de manier waarop leerlingen bewegingsonderwijs ervaren. ‘Het begon in de tijd van opkomende opvattingen over het nieuwe leren, ruim tien jaar geleden. Bewegingsonderwijs was van oudsher erg docent-gestuurd en er rees steeds meer twijfel over de vraag: Is dit nu de manier?’

‘Als docent straal je soms andere dingen uit dan je wilt, of waar je je bewust van bent. Denk aan onuitgesproken normen over leerprestaties of wat jongens of juist meisjes beter kunnen. Die signalen kunnen de leerervaringen van kinderen beïnvloeden, op een positieve maar ook op een negatieve manier. Die wetenschap riep bij mij de vraag op: Moet niet ook het perspectief van de leerling veel meer centraal staan binnen het bewegingsonderwijs? Ik werd aangemoedigd door literatuur die ik las over dit onderwerp en besloot de waarde van ‘het verborgen curriculum van interacties tussen leerlingen’, nader te gaan onderzoeken.’

Tekeningen van de gymles
‘Mijn uitgangspunt was: vraag aan de leerlingen zelf hoe zij de bewegingslessen ondergaan. Wat hebben ze te vertellen over de lessen, over hun klasgenoten, over de docenten? Of: wanneer merken ze dat ze iets leren en hoe werkt dat dan? Als methodiek gebruikte ik kwalitatieve onderzoekstechnieken. Het was even zoeken naar de juiste manier want als onderzoeker een leerling individueel bevragen, levert al gauw standaard en sociaal wenselijke antwoorden op. Uiteindelijk bepaalde ik met hoeveel kinderen tegelijk ik gesprekken kon voeren en maakte daarbij gebruik van tekeningen. Ik liet hen een tekening maken van een situatie tijdens de gymles met een korte geschreven toelichting. Die tekening en tekst gebruikte ik als aanleiding voor een open gesprek. Zo bouwde ik steeds verder aan mijn methodiek en publiceerde daar mijn eerste artikelen over.’               

'Ik wil de dynamiek tussen leerlingen blootleggen'
Jeroen Koekoek richtte zich op informele en formele interacties tussen leerlingen in de bewegingslessen en vroeg leerlingen uit groep 8 en de brugklas, wat zij vonden van hun leerproces. ‘De verborgen dynamiek is vooral het bijproduct van de verwachtingen die kinderen van elkaar hebben. Die verwachtingen hebben invloed op hun eigen prestaties. Zo spreken leerlingen nadrukkelijk hun wens uit over de werkhouding van hun klasgenoten. Ook het gegeven dat het bewegen van iedere leerling zichtbaar is voor anderen in de klas is een belangrijk punt. Het feit dat iedereen jou ziet en ook het eventuele moment van falen, is voor sommige kinderen een onprettig idee. Kinderen kiezen in dat geval eerder voor het werken in groepjes met vrienden of vriendinnen. Dat geeft een veiliger gevoel. Toch is hun voorkeur niet op alle moment hetzelfde. Bij een heldere taakopdracht van de docent zijn ze juist geneigd zich aan te sluiten bij de kinderen die ze beter vinden in bewegen. Ze verwachten dan zelf ook beter te presteren. De verwachtingen die ze van elkaar hebben, beïnvloedt dus hun eigen prestatie.’

‘Met mijn onderzoek wil ik de bewegingsdidactiek zo beïnvloeden dat we meer oog krijgen voor de manier waarop leerlingen hun voorkeuren kunnen aangeven. Met andere woorden: ik wil de dynamiek tussen leerlingen blootleggen en deze op een positieve manier gebruiken voor een beter leerproces. Deze kennis kunnen we ook vertalen naar de Calo en gebruiken om studenten te leren hoe je lessen kunt voorbereiden en leerlingen tijdens de les begeleiden: Ga gesprekjes aan met je leerlingen, vraag wat zij vinden van wat er gebeurt in de les. Leer hen om de samenwerking op gang te houden, bijvoorbeeld door zich te uiten en hun voorkeuren aan te laten geven.’

Inzet digitale middelen
Jeroen Koekoek onderzoekt in zijn proefschrift ook de interacties tussen leerlingen tijdens het gebruik van digitale middelen in bewegingsonderwijs. ‘Het groepswerk tussen leerlingen in spelonderwijs kan bijvoorbeeld goed worden ondersteund met digitale observatiemiddelen waarmee leerlingen zelf aan de slag gaan. Ook hier is onderzoek naar het perspectief en de ervaring van de leerling van belang, niet alleen in mijn onderzoek maar ook bij het lectoraat Bewegen, School & Sport van de Calo, zijn we geïnteresseerd naar de vraag hoe je met digitale middelen de didactiek kan verbeteren. Niet iedere technologie is zo maar toepasbaar voor de onderwijs- of sportpraktijk.  Praktijkgericht onderzoek in Nederland naar de rol van digitale technologie in de gymles is nog steeds erg beperkt, maar wij hebben al een goede slag geslagen. We willen met dit onderzoek leerkrachten inspireren door te laten zien hoe de inzet van digitale middelen succes kan hebben.’ 

De openbare verdediging van het proefschrift door Jeroen Koekoek, vindt plaats op vrijdag 9 oktober, 11.00 uur, aan de Universiteit van Utrecht.

Deze is op genoemde datum live te volgen via deze link: https://live.starleaf.com/ODQxMDg6MzYxNjA3  van 11.00 tot 12.45 uur.

 

Delen via:

Vragen over dit nieuwsbericht?

Stel ze aan de Newsroom via newsroom@windesheim.nl

Persvragen?

Stel ze aan Freek Hofland
Woordvoering onderzoek

Laatste nieuws

Cookie instellingen

Windesheim maakt gebruik van functionele en analytische cookies om het gebruik van de website te optimaliseren. Daarnaast maken we gebruik van cookies voor marketingdoeleinden. Hiermee kunnen we je gedrag volgen op websites. Als je op 'accepteer alle cookies' klikt, geef je hiervoor toestemming. Klik op 'stel je persoonlijke voorkeuren in' om aan te geven welke cookies je accepteert. Lees ons cookiestatement voor meer informatie.


Stel je persoonlijke voorkeuren in